3 reacties

Godsdienstvrijheid

Ik heb een tijdje getwijfeld of ik een stukje zou schrijven over de grenzen van godsdienstvrijheid. André Rouvoet heeft bij zijn afscheid van de politiek nog eens duidelijk gemaakt dat hij zich daar zorgen om maakt. En ook recente discussies rond koopzondagen, weigerambtenaren en ritueel slachten raken eraan. Daar bovenop zat ik onlangs weer eens in de kerk en vond het opvallend dat christenen daar vooral als vervolgd werden neergezet. Natuurlijk in de eerste plaats in China en zo, maar in Nederland zou het ook steeds slechter worden.

Mijns inziens is het zo dat iedereen in Nederland vrij is om te geloven en denken wat hij of zij wil. Er is echt geen seculiere meerderheid die het christendom marginaliseert. Wat er mijns inziens hooguit gebeurt is dat de extra privileges van christenen worden teruggedraaid, zodat niet-christenen niet gedwongen worden om zich er ook aan te houden. Of om te zorgen dat ook het individu binnen de christelijke groep vrij kan zijn.

En dat laatste punt vond ik vandaag in een ingezonden brief van Boris van der Ham in de Trouw. Ik mijn nog enigszins vage punten dus niet meer uit te werken, maar kan jullie van harte aanbevelen het stukje van de D66 politicus te lezen. Omdat ik weet dat jullie er (net als ik normaal gesproken ben) waarschijnlijk te lui voor zijn, bij deze een paar citaten:

Orthodox-religieuze groeperingen stellen met regelmaat dat de seculiere meerderheid haar wil opdringt aan minderheidsgroepen. Waar is de vrijheid om anders te denken? Ik pleit voor een krachtig recht om te mogen afwijken van de meerderheid, maar dat recht komt allereerst het individu toe, niet de groep.

[…]

Mag iemand dus ook orthodox-religieuze opvattingen hebben? Ja natuurlijk. Hij mag in Nederland zelfs scholen stichten, verenigingen oprichten en televisieuitzendingen maken, nota bene betaald door de belasting- betaler. Minderheidsgroepen hebben dus alle ruimte zich kenbaar te maken, en kunnen voluit kiezen voor een eigen invulling van hun leven. Dat recht moeten we koesteren.

[…]

Overheidsinmenging zou haaks staan op de belangen van de groep en mocht alleen als het individu in de knel dreigde te komen. Maar zit hierin nu juist niet het dilemma? Want hoe staat het met het recht op minderheidsopvattingen binnen de eigen groep? Zelfs binnen religieuze groepen die we vroeger als behoorlijk eenvormig beschouwden, zien we een toename van diversiteit. Zo leven er in orthodox-religieuze kringen inmiddels afwijkende opvattingen over huwelijk en echtscheiding, homoseksualiteit en de positie van de vrouw. Vanuit die constatering is het van belang dat de wetgever zich concentreert op de randvoorwaarden waarbinnen ieder individu de vrijheid heeft naar eigen inzicht zijn leven in te richten. Ook minderheidsopvattingen binnen de orthodoxie verdienen een recht van bestaan, en als dit recht in het gedrang komt, dient de wetgever in te grijpen.

Ik deel de visie dat de overheid grote terughoudendheid moet hebben als het gaat over interne regels binnen een kerk of moskee. Maar in bijvoorbeeld het door de overheid gefinancierde bijzonder onderwijs is zo’n pseudorechtssysteem onwenselijk. Als blijkt dat belangrijke grondrechten als gelijke behandeling, bescherming van de persoonlijke levenssfeer, maar ook de godsdienstige opvattingen van een individu worden overvleugeld door de godsdienstige opvattingen van een meerderheid binnen de groep, dan mag de wetgever hierin het evenwicht herstellen. Het recht op orthodoxie is immers geen vrijbrief om andere individuele rechten in de knel te laten komen.

Advertenties

3 reacties op “Godsdienstvrijheid

  1. Weinig tegen in te brengen. Ware het niet dat de eenzijdige focus op individuele keuzevrijheid het collectieve karakter van de doorsnee religieuze groepering – van kerk tot moskee – miskent. In de ideale situatie kent het collectief zoveel bewegingsvrijheid dat individuen van het collectief profiteren in plaats van dat zij te maken krijgen met (een vorm van) het zich moeten schikken naar de wil van de meerderheid. Kan Boris / Bram zich voorstellen dat individuele religieuzen zich willen onderdompelen in tradities, anonieme collectieve grootheden, eeuwenoude kerken of denominaties, terwijl zij wel degelijk beseffen dat zij daarmee een deel van hun autonome wensen opofferen, maar dit niettemin doen, omdat een mens eenvoudigweg te klein is om zichzelf allerindividueelst religieus te behagen?

  2. Quinten,
    Ook jouw reactie is weinig tegen in te brengen. Ik denk dat het uiteindelijk gaat om de balans. En ja, als je nadruk legt op de ene kant, dan lijkt het al snel dat je de andere kant niet voldoende meeneemt.

    Natuurlijk is het zo dat sommige mensen vrijwillig een belangrijk deel van hun autonomie opofferen, meest dramatisch als ze een klooster ingaan of zo. Wie kan daar tegen zijn? Anders wordt het als iemand gedwongen zou worden iets dergelijks te doen. Ik denk dat daar het verschil zit.

    In het extreme kun je zeggen dat we de volgelingen van Moloch in Nederland nooit het recht zullen geven om hun kinderen te offeren. Maar betekent dat dan meteen dat het niet goed gaat met de godsdienstvrijheid? Ik denk dat het alleen maar logisch is dat er wel degelijk grenzen zijn waar ook een religie zich aan moet houden. Waar de grenzen dan precies liggen zal altijd een discussie blijven. Maar waar ik het met Boris eens ben is dat een dergelijke inperking niet betekent dat er geen godsdienstvrijheid is.

  3. Hoi Bram van Dijk,

    Sorry dat ik hier een reactie plaats die niet gaat over het bericht van jou hierboven. Voor de opleiding Journalistiek ben ik ben bezig met een artikel over het boek ‘De torrie van Mattie’. Ik zag dat jij deze reactie had geplaatst:

    bramvandijk, op 8 november, 2011 om 9:36 pm zei:
    Hmmm… ik wordt er niet warm van. In een dergelijke vertelling zit al een boel theologie die in het oorspronkelijke verhaal wordt ingelegd. De interessante rare details als het eten van sprinkhanen en wilde honing, de kamelenharen mantel, wordt allemaal weggelaten. En in de plaats daarvan krijgen we een zeer specifieke interpretatie van wat de doop betekende en wordt het koninkrijk van god een revolutie op aarde zelf waardoor de apocalyptische lading min of meer verdwijnt.
    Maar goed, ik ben er dan ook zo een die de bijbel zelf met zijn rare details, ruwe kanten en tegenstrijdigheden veel interessanter vindt dan het orthodoxe theologische verhaal dat er uit gedestilleerd is.
    De verassing van het bijbellezen is er zo wel een beetje af…

    Zou ik deze uitspraak van jou mogen gebruiken in mijn artikel? Ik wil niet alles gebruiken, maar wil graag een mening van iemand die het boek redelijk tot goed kent. Als je ook kort zou willen vertellen wie je bent en wat je doet, heel graag. Zou je me zo snel mogelijk willen terugmailen in verband met een deadline?

    Vriendelijke groeten

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: