5 reacties

Afkicken in de kerk

Harry Kuitert, de grote held, is inmiddels bijna 87, maar weet van geen ophouden. Twintig jaar geleden, vlak na zijn pensioen, in het algemeen betwijfeld christelijk geloof hield hij ondanks al zijn twijfel en herziening nog vol dat er wel degelijk een god bestaat, dat die min of meer persoonlijk is (maar dat overstijgt) en dat er een leven na de dood is dat gerechtigheid biedt. Zes jaar geleden, in Hetzelfde anders zien stelde hij dat religie geen informatie bevat maar verbeelding is: god bestaat, maar in de verhalen, hij is gemaakt van taal. Desondanks was hij nog erg positief over het vooruitzicht van een kerk die de traditie bewaarde en erkende dat ze verbeelding kon geven aan de mensen. Volgende week verschijnt Alles behalve kennis: afkicken van de godgeleerdheid en opnieuw beginnen. In Trouw vandaag een kleine voorpublicatie onder dezelfde titel die ik heb meegegeven aan dit stukje.

Interessant om te zien is dat zijn denken niet stil staat. Hij lijkt een stuk negatiever te staan tegenover de kerken en het bestaan van religie dan hij zes jaar geleden was. Het punt dat een religie geen informatie biedt, maar wel verbeelding is gebleven. De conclusies die hij daar aan verbindt zijn echter groter. Om eens een paar dingen te noemen die zo voorbijkwamen:

  • ex-gelovigen hebben heimwee, moeten afkicken van religie;
  • de opkomst van nieuwe spiritualiteit is dan ook niet een keerpunt in de secularisatie, maar een restproduct ervan;
  • kerk heeft nog als functie om “verslaafden” op te vangen;
  • na een generatie zal dat voorbij zijn en kan de kerk verdwijnen.
Dan volgt een wondermooie passage:
De kerk met haar afkickfunctie is tijdelijk. Straks zijn ook die ex-gelovigen er niet meer, hun kinderen hebben helemaal geen zicht meer op wat de kerk voorstelt. Is haar ondergang erg? Niet als je kijkt naar wat het christendom heeft gebracht: een complete cultuur. Dat was toch de essentie van godsdienst: een wereld onder woorden brengen waarin mensen kunnen leven? Mede dankzij de christelijke godsdienst hebben wij onze westerse cultuur. Daarop kunnen kerken trots zijn. Als ze ophouden te bestaan leven ze voort in de humaniteit van onze westerse wereld.
Advertenties

5 reacties op “Afkicken in de kerk

  1. He Bram,

    Heb het artikel ondertussen grotendeels gelezen. Veel van wat hij zegt is wel zinnig. Maar ik vraag me wel af of hij niet behoorlijk in zijn eigen wereld leeft. De wereld is groter dan West-Europa. En de ontwikkeling van kerken in andere delen van de wereld is anders dan door hem geschetst…

    En volgens mij valt er toch ook nog wel het nodige af te dingen op zijn algemene uitgangspunt dat mensen geloofsvoorstellingen ontworpen hebben om in moeilijke tijden het hoofd boven water te houden. Dat is een oversimplificatie en volgens mij geen volledige beschrijving van de functies die religie in het leven van mensen kon vervullen. Ik had eerlijk gezegd wel gehoopt dat hij op dat gebied wat meer ontwikkeling had doorgemaakt…

  2. Wilfred,

    Ja, ik weet ook niet of hij helemaal gelijk heeft dat de opkomst van nieuwe spiritualiteit een symptoom is van en een laatste tussenstop naar een volledig geseculariseerde samenleving. Een spannende gedachte is het wel, en alleen de toekomst kan leren of hij een visionair is die als enige dit doorhad of dat hij inderdaad erg in zijn eigen wereld is gaan leven en niet meer doorheeft dat andere mensen op andere posities zijn uitgekomen dan hij.

    Wat betreft het ontstaan van religies reken je hem nu af op één bijzinnetje. Dat lijkt mij ook niet helemaal eerlijk. Maar aan de andere kant, dat hij het in dit stuk bij dat ene bijzinnetje laat is natuurlijk ook wel tekenend.

  3. Hoi Bram,

    Over het ontstaan van religie heb ik in eerdere boeken ook al wat gelezen van Kuitert, en daar liep ik tegen hetzelfde vraagteken aan (of is dat een contaminatie ;-)). Als hij dan in dit artikel dezelfde lijn uitzet, vermoed ik dat hij daarin niet veel is veranderd. Maar je hebt gelijk: we moeten eigenlijk zijn boek afwachten.

  4. […] dat ons vooruit heeft geholpen, en nog wel zijn nut kan hebben, ook zonder waarheidsclaims. Inmiddels zit Kuitert zelfs op de lijn dat we het christendom als een ladder hebben gebruikt die we nu weg […]

  5. […] Afkicken in de kerk; […]

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: