14 reacties

Opstanding: een nieuw geloof

En iedere keer is er weer iets nieuws te zeggen over de opstanding. Zie hier voor eerdere episodes. Deze keer ben ik begonnen in het boek surprised by hope van N.T. Wright, in sommige kringen ook bekend als N.T. Wrong. Dit boek van hem gaat meer over het leven na de dood dan over de opstanding zelf, maar als eerste deel geeft hij een samenvatting van zijn eerdere boek the resurrection of the son of god. Dat zijn ruim 700 pagina’s die nu zijn samengevat in circa 70, dus hij geeft nogal eens toe dat ergens meer over te vertellen valt en verwijst naar dit andere boek. Maar dit is even waar ik het nu mee doe.

Belangrijkste argument dat Wrigth aandraagt voor de opstanding is het nieuwe geloof dat er is ontstaan. De nieuwe christelijke visie op opstanding en leven na de dood is zo radicaal dat de enige verklaring hoe dat geloof is ontstaan is dat Jezus inderdaad daadwerkelijk fysiek – maar wel getransformeerd fysiek – uit de dood is opgestaan.

Hoe werkt dat dan?

Allereerst legt hij uit dat volgens Joodse opvattingen uit die tijd de opstanding aan het einde der tijden zou zijn, en dat dan de doden weer zouden opstaan. Dit is een fysiek gebeuren. Daarnaast kende men in die tijd ook wel geesten en zo, maar daar was ander jargon voor, dat was niet opstanding.

Vervolgens krijgen we 7 punten te horen waarop het christelijke opstandingsidee anders is dan dit originele joodse idee. Bijvoorbeeld dat het niet alleen aan het einde der tijden is, maar dat Jezus al eerder zal opstaan waardoor het ipv 1 nu 2 gebeurtenissen is. Deze veranderingen van het idee moeten volgens Wright een verklaring hebben. De enige manier die hij ziet is dat zowel het graf leeg was als dat de discipelen verschijningen hebben gezien van Jezus die duidelijk een fysieke Jezus waren, maar toch ook weer anders.

Bij iedere alternatieve verklaring komt hij terug op zijn eerste punt: als er alleen verschijningen waren en het graf was niet leeg dan zouden ze het niet hebben gehad over opstanding maar over een geestverschijning of zo. Of over de engel van Jezus.

De twee hypothetische joden na de dood van Simon bar Giora

Om dit punt te maken geeft hij ons een hypothetisch gesprek tussen twee joden na de dood van Simon bar Giora, waarvan velen dachten dat hij de messias was tijdens de opstanding die in 70 n.chr. uiteindelijk leidde tot de vernietiging van de tempel (mijn vertaling):

De eerste zegt: “Weet je, ik denk dat Simon echt de messias was – en het nog steeds is!”

De ander snapt het niet. Natuurlijk is hij het niet; de Romeinen hebben hem gepakt, zoals ze altijd doen. Als je een messias wil moet je een nieuwe zoeken.

“Ja”, zegt de eerste, “maar ik geloof dat hij is opgestaan uit de dood.”

“Wat bedoel je?” vraagt zijn vriend. “Hij is dood en begraven.”

“O nee,” antwoordt de eerste, “ik geloof dat hij is verhoogd in de hemel.”

De andere kijkt verward, alle rechtvaardige martelaren zijn bij god, iedereen weet dat; hun zielen zijn in gods hand; dat betekent niet dat ze nu al zijn opgestaan uit de dood. Uiteindelijk zullen we allemaal opstaan aan het einde der tijden, niet één persoon tijdens de doorlopende geschiedenis.

“Nee”, antwoordt de eerste, “je snapt het niet. Ik heb een sterk gevoel gehad van gods liefde om me heen. Ik heb gevoeld hoe god mij heeft vergeven – ons allemaal heeft vergeven. Mijn hart werd op een vreemde manier verwarmd. En nog belangrijker, gisterenavond zag ik Simon; hij was daar bij me…”

De ander onderbreekt hem kwaad. We kunnen allemaal visioenen hebben. Veel mensen dromen over recent overleden vrienden. Soms heel levendig. Dat betekent niet dat ze uit de dood zijn opgestaan. En het betekent zeker niet dat één van hen de messias is.

Waarna Wrigth kort daarop concludeert:

Had anyone said what the revisionists suggest, some such conversation as the above would have ensued. A little bit of disciplined historical imagination is all it takes to blow away enormous piles of so-called historical criticism.

Deze heb ik niet vertaald omdat hij zich hier nogal sterk uitdrukt en ik dat in zijn enigszins arrogante toon vooral wilde laten staan.

Wat hiervan te denken?

Het klinkt zo best als een plausibel verhaal. Het ontstaan van het christendom laat nieuwe ideeën zien, en die kunnen prachtig verklaard worden door een echt gebeurde historische opstanding van Jezus. Bij ieder ander scenario is er wel iets aan de bijbelverhalen dat niet lijkt te kloppen en waarmee je ze de een na de ander van tafel kan vegen. Toch zie ik twee grote problemen die min of meer zijn hele zaak  ondermijnen, mijns inziens.

Ten eerste zijn zijn twee stellingen eigenlijk nogal tegenstrijdig. Aan de ene kant beweert Wright dat opstanding in die tijd een hele specifieke betekenis had. Keer op keer horen we dat bij alleen verschijningen ze nooit het woord opstanding zouden hebben gebruikt, omdat opstanding bij een fysieke opstanding hoorde en niet bij geestverschijningen en spoken en wat al niet. Maar aan de andere kant wil Wright ons laten geloven dat het woord opstanding voor christenen een hele nieuwe betekenis had gekregen.

Huh? Dus als het woordje opstanding al een nieuwe inhoud heeft gekregen, kun je dan nog wel keer op keer met zulke zekerheid stellen dat opstanding wel dit, maar niet dat kan hebben betekend? Het is net alsof hij zijn eigen zaak weer onderuit haalt. Kun je allebei hebben? De inhoud van opstanding wordt wel op 7 punten aangepast, maar dat 8e en 9e punt daarin is het nog precies zoals de joden ook voor christus altijd hebben gedacht? Het is natuurlijk mogelijk, maar op het moment dat je aangeeft dat de betekenis niet vaststaat heb je mijns inziens meer argumenten nodig om aan punt 8 en 9 vast te houden. En die geeft Wright hier in ieder geval niet.

Maar dat is nog niet het grootste probleem. Het grootste probleem is mijns inziens het fictieve gesprek tussen de twee joden en de sterke conclusie die Wright daaruit trekt. Volgens Wright is het dus zo dat een nieuw idee dat niet past in een wereldbeeld meteen in dergelijke gesprekken wordt afgeschoten en dus nooit voet aan de grond kan krijgen. Maar als dat zo is, dan is dat ook bewijs dat er in 1948 wel degelijk een vliegende schotel met aliens is neergestort bij Roswell. Hoe kunnen we anders het vasthoudende geloof erin verklaren? Er moet wel iets gebeurd zijn. Het is ook meteen duidelijk dat Elvis nog leeft. Anders zou de eerste gelover daarin wel door zijn vrienden op een vergelijkbare manier van dat idee zijn afgepraat. En dan weten we nu ook zeker dat op 21 oktober 2011 daadwerkelijk het einde van de wereld moet zijn. Kan niet anders, meneer Camping zou al lang van zijn idee zijn afgestapt als hij niet echt van god dit had doorgehad. Ook moet Wilders wel gelijk hebben dat de islam een verderfelijke ideologie is, anders hadden de moslims hem met een paar steekhoudende argumenten wel op andere ideeën gebracht toch? Ook weten we nu eindelijk zeker dat Maria in 1858 in Lourdes is verschenen.

Gelooft Wright echt dat enigszins afwijkende ideeën met zo’n simpele discussie van tafel kunnen worden geveegd? Heeft hij enig idee wat voor een rare ideeën er leven op onze wereld? En moeten die echt op waarheid gebaseerd zijn om überhaupt te kunnen bestaan? Dat lijkt mij een absurde conclusie.

Conclusie

N.T. Wright heeft verzachtende omstandigheden: zijn boek gaat eigenlijk ergens anders over en in zijn aanmerkelijk dikkere andere boek staat het allemaal tot in detail uitgewerkt. Naast dat wat ik hier vertel maakt hij trouwens wel degelijk een aantal goede punten, hij heeft zeker geen oogkleppen op en doet gedegen onderzoek.

Toch ben ik – als ik zo de grote lijn van zijn argumentatie lees – niet echt onder de indruk. Er zitten wat mij betreft twee grote gaten in die zo problematisch zijn dat ze zijn hele verhaal onderuit halen. Ook het ontstaan van nieuwe ideeën, een nieuw wereldbeeld zelfs, is niet zeldzaam genoeg dat er iemand voor uit de dood moest opstaan om het mogelijk te maken.

Advertenties

14 reacties op “Opstanding: een nieuw geloof

  1. Hoi Bram,

    Ik heb helaas mijn eigen exemplaar uitgeleend ;-), dus ik moet even uit mijn hoofd reageren.

    Wat Wright inderdaad doet, is dat hij verschillende verklaringen voor het ontstaan van het geloof in de opstanding langsgaat. Eén voor één blijken ze niet heel plausibel te zijn. Zoals daar is de overtuiging dat de leerlingen een visioen van Jezus hebben gezien dat hen ertoe aanzette dat goede nieuws van het visioen met gevaar voor eigen leven te verspreiden door het hele Middellandse Zeegebied. Het is inderdaad een mogelijke verklaring voor het geloof in de opstanding, maar zoals de door jou aangehaalde dialoog duidelijk maakt, is het geen plausibele verklaring. Visioenen waren namelijk niets bijzonders. Op tamelijk overtuigende wijze behandelt Wright zo een aantal verklaringen die je zoal tegenkomt bij Ehrman en op jouw blog. Zijn conclusie is telkens: het kan zo gebeurd zijn, maar heel plausibel is het niet.

    Nadat hij zo alle verklaringen heeft behandeld en ze allen niet zo heel plausibel blijken komt het hoge woord eruit: hoe kun je dan het beste de verschijningen, het lege graf, het geloof in de opstanding en de toewijding van de leerlingen verklaren? Ehm. Ja, misschien wel omdat Jezus Christus echt is opgestaan. In elk geval, vervolgt Wright dan, is het niet raar of academisch onverantwoord om voor die laatste optie te gaan.

    Dat is dan dus ook een vraag die hij stelt aan de lezer. Bram, vind jij dat de reële opstanding van Jezus Christus een plausibele verklaring zou kunnen zijn voor het ontstaan van het geloof in die opstanding?

    Je blogstukje doet vermoeden dat jij het volgende antwoordt: Nee, want dat geloof kan ook zonder historische grond zijn ontstaan, kijk maar naar Roswell en Elvis.
    Volgens mij zou de argumentatielijn van Wright dan als volgt zijn: het zou inderdaad met de opstanding net zo kunnen zijn als met Roswell en Elvis – ‘leuk idee, helaas niet echt gebeurd’. Maar, en dat is de crux, is dat de meest plausibele verklaring voor het ontstaan van dat geloof?

    Dat er mensen zijn die geloven in fake historische gebeurtenissen betekent niet dat er geen geloof kan zijn dat wel op waarheid is gebaseerd. Je kunt Roswell en Elvis niet inzetten als falsificatie van de opstanding van Jezus Christus. Mijns inziens ben je dan niet meer bezig met eerlijk nadenken en afwegen, maar met het zoeken van argumenten voor je positie.

    Je geeft echter zelf al aan dat Wright enkele punten maakt die je verrasten. Ik ben benieuwd welke punten en waarom dat eye-openers voor je waren!

  2. @jw: Visioenen niets bijzonders? Dat is geen goede weergave van de situatie in de oudheid denk ik. Zeker, visioenen kwamen voor, er zijn vele attestaties van. Maar dat visioenen in de oudheid talrijker dan nu waren, betekent nog niet dat ze ‘niets bijzonders’ waren. Als dat zo zou zijn, dan moet je daarvoor bewijs leveren, namelijk een heleboel gevallen van een visioen die door degene die het krijg afgedaan werd als niets bijzonders.
    Volgens mij komt zo’n geval niet voor (tenzij bij zeer onvrome lieden). In de oudheid werden visioenen als zeer reëel ervaren en werden ze zeer serieus genomen.

    Verder lijkt het me niet dat een visioen alleen de aanzet heeft gegeven tot de verspreiding van het christendom. De wortels daarvan liggen in het optreden van Jezus zelf, in wie de leerlingen een vast vertrouwen hadden als gezant van God.

  3. En o ja wat betreft geloof in fake gebeurtenissen. Het argument dat je Elvis niet kan inzetten als falsificatie van de opstanding klopt, dat doet Bram ook niet volgens mij, maar het weerlegt het argument dat mensen niet zomaar in fake gebeurtenissen zouden gaan geloven.

  4. Enkele gedachten wil ik hieraan toevoegen.
    Johannes 11 vertelt over het weer levend worden van Lazarus. Een indrukwekkende geschiedenis waarvan het vervolg laat zien dat de Joodse denklijnen moeite hadden met het idee dat mensen uit de dood konden opstaan. Ja, later…. En dus moest Jezus uit de weg geruimd worden en voor de zekerheid ook Lazarus maar weer (nota bene: hij was net terug!!!!).
    Ooit heb ik eens een Joodse Rabbi horen zeggen dat een mens voortleeft in zijn nageslacht (typisch zijn opa….). Twee maanden geleden, bij een lezing van een Nederlandse Rabbijn over de Messiasverwachting in het O.T. poneerde hij de gedachte: in elk geslacht is er ergens een Messias die, wanneer God de tijd rijp acht, Hij deze Messias tevoorschijn haalt die dan de troon van David in Jeruzalem zal herstellen. Het vrederijk zal aanbreken.
    De onthutsing van de twee fictieve gesprekspartners is te verklaren vanuit de veelheid aan aan ideeën over het leven na de dood.
    Dat er een leven na de dood is lijkt me geen discussie. Ik verwijs graag naar het boek van Pim van Lommel “Eindeloos bewustzijn”.
    Nog een joodse wijsheid om over na te denken: “een mens leeft voort zolang men zijn naam noemt en men zich hem kan herinneren.” (voor hem mag je ook haar lezen -D). Nee, er is voor de opstanding geen verklaring maar wat Wright doet is een poging doen. En dat moet je niet belachelijk maken door dat te verbinden met opmerkingen over Roswell en Elvis

  5. Ha jw,

    Even een aantal dingen.

    Ten eerste even voor de duidelijkheid, Roswell en Elvis en alle anderen zijn alleen maar bedoeld als tegenargument tegen “de dialoog”:
    -het argument achter die dialoog zegt dat er alleen maar ideeën kunnen ontstaan die op echte feiten zijn gebaseerd;
    -anders wordt het mensen namelijk meteen uit hun hoofd gepraat;
    -echter, een dergelijke dialoog zou ook op Roswell en Elvis van toepassing zijn geweest;
    -dus als je aan de hand van die dialoog echt gelooft dat het opstandingsidee op feiten gebaseerd moet zijn, dan moet ook Roswell en Elvis op feiten gebaseerd zijn.

    Dat is dus geen ontkenning van de opstanding, maar alleen van dit specifieke argument voor de opstanding.

    En ja, wat is het meest plausibel. Dat is natuurlijk de hamvraag. Heb ik eigenlijk gepland als afsluitende post. Het is bovendien zo dat Wright die vraag zelf eigenlijk ook niet beantwoordt. Zijn strategie is alleen maar om te laten zien dat alternatieve verklaringen om verschillende redenen niet heel plausibel zijn. Om vervolgens triomfantelijk te roepen dat als je er alsnog niet in gelooft dat niet rationeel is, maar omdat je het gewoon niet wil. Maar daarmee gaat hij totaal voorbij aan het feit dat een opstanding ook niet ontzettend plausibel is. Feitelijk hebben we dus meerdere verklaringen die allemaal om andere redenen niet ontzettend plausibel zijn.

    Bovendien is het stichten van een wereldgodsdienst überhaupt niet iets dat elk jaar wel een paar keer voorkomt, dus ja, we kunnen ook verwachten dat er gekke dingen zijn gebeurd die a priori niet ontzettend plausibel zouden zijn.

    Dus wat is uiteindelijk mijns inziens de meest plausibele verklaring? Ik denk dat het graf nooit leeg is geweest, dat is een latere traditie die in de tijd van Paulus nog niet bestond of die Paulus in ieder geval niet kende. De discipelen geloofden weliswaar oprecht in een opgestane Jezus, maar dat betekent niet dat dat ook zo is geweest. Dit geloof is voor een belangrijk deel gebaseerd op hun overtuiging dat Jezus de messias was tijdens Jezus’ leven, en de overtuiging in die tijd dat martelaren direct bij god zijn, en deels op een visioen van Petrus.

    Dit heeft trouwens wel een tijdje geduurd. De discipelen zijn waarschijnlijk in eerste instantie weer terug gegaan naar Galilea en daar pas tot hun overtuiging gekomen. Handelingen geeft 50 dagen voordat ze gingen verkondigen, maar dat is een vrij symbolisch getal en Lukas’ aanpassing van Markus om de discipelen in Jeruzalem te houden ipv naar Galilea te laten gaan suggereert dat dit niet historisch is.

  6. Dick,
    Wat betreft Roswell en Elvis zie hierboven aan jw. Heeft niets te maken met belachelijk maken van de opstanding, alleen maar met de foutieve redenatie van Wright.

    Dat er een leven na de dood is lijkt me geen discussie. Ik verwijs graag naar het boek van Pim van Lommel “Eindeloos bewustzijn”.

    Ja, dat boek moet ik ook nog eens lezen. Maar ik heb de indruk dat Pim een minderheidsstandpunt verdedigt. Zie bijvoorbeeld een bericht als dit:
    http://www.nu.nl/wetenschap/2221381/bijna-doodervaring-verklaren-bloedwaarde-.html

    Voor de duidelijkheid: een minderheidsstandpunt is niet per definitie fout, maar dat er geen discussie over is en dat het overduidelijk is dat er wel degelijk een leven na de dood is, dat lijkt mij niet correct.

  7. Die dialoog zorgt voor onduidelijkheid. het punt van wright is niet dat in een dialoog onjuiste denkbeelden automatisch worden uitgefilterd. in dat geval zou je Roswell-argument steekhouden. Het punt van Wright is echter dat een visioenverschijning toen ongeveer hetzelfde was als, zeg, televisie nu. De dialoog loopt dus pas stuk op het laatste argument van de volgeling van Simon. Geen mens was volgeling geworden van Petrus c.s. als hij had gezegd: ik heb Jezus op tv gezien en Hij zei dat Hij leefde en het leek zo dichtbij! ‘Ja, en? Ik ga niet al mijn bezittingen delen op grond van een televisieuitzending!’, was dan van iedereen de reactie geweest. Idem dito dus met visioenen. Dat is het punt van Wright. Er moet dus vanaf het allereerste begin gesproken zijn over een lichamelijke opstanding. Want het visioen-argument heeft geen missionaire overtuigingskracht.

    Wrights punt is dus niet dat in een willekeurige dialoog een onjuiste claim altijd wordt uitgefilterd. Was dat maar waar. Dan hadden we niet al die uren in dit blog hoeven te stoppen ;-).

    Wrights punt over mensen die niet willen geloven kan pijnlijk overkomen. Maar is wel een overweging om even bij stil te staan. Heb je nog wel zin om opnieuw te gaan geloven? Lijkt dat je fijn?Of lijkt het je ontzettend onaantrekkelijk, weer opnieuw die kerkgang, dit blog dat niet meer nodig is, domme dominees, bekrompen argumentatie, jij keert dan op je schreden terug enzovoorts… Over het algemeen heeft verlangen heel veel te maken met (opnieuw) gaan geloven. Als je niet wilt geloven, dan zal geen enkele argumentatie je overtuigen. Ik denk dat Wright het daarom even opneemt in zijn boek. Niet om ongelovige lezers te bashen, maar om ze verder te helpen. Focus niet alleen op je verstand en de argumentatie: geloven is een zaak van het hart, en heeft dus ook met de wil te maken.

    Maar goed. jij zet je kaarten dus op een vol graf. Ik vraag me af wat Wright over die optie zegt?

    En ik ben nog benieuwd naar de eye-openers die Wright je had gegeven.

  8. jw,
    juist, dus de dialoog zegt niet dat alle onjuiste claims eruit worden gefilterd, maar wel diegenen die ingaan tegen wat dan heersende opvattingen zijn.

    Dus bij een visioen zeggen dat iemand is opgestaan wordt eruit gefilterd omdat volgens de toen-heersende opvattingen een visioen niet een opstanding impliceerde.

    Maar dan zijn we toch terug bij Elvis en Roswell? Het gaat om gebeurtenissen die ingaan tegen de heersende opvattingen. Omdat wat er ook als argument wordt ingebracht niet per definitie impliceert wat men denkt dankt aan te tonen.

    Ik vind het echt van weinig psychologisch inzicht getuigen om te denken dat iedereen zich toen als sceptische 21e eeuwse westerlingen gedroeg.

    Heb je nog wel zin om opnieuw te gaan geloven? Lijkt dat je fijn?

    Ten eerste heeft mijn zin of niet helemaal niets te maken met of de opstanding daadwerkelijk een fysiek gebeuren was.

    Dat verlangen vaak een grote rol speelt bij tot geloof komen is een teken aan de wand dat geloven misschien wel helemaal niet zo rationeel is.

    En om de een of andere reden komen gelovigen dan bijna altijd aan met iets dat lijkt op: “het is wel degelijk rationeel, ongelovigen willen gewoon niet.” En dat vind ik echt grote onzin. Het is het miskennen van de problemen die er wel degelijk zijn. En mijn persoonlijke ervaring is ook precies andersom. Ik wilde aanvankelijk graag christelijk blijven, kon me een leven buiten de kerk niet voorstellen en was eigenlijk gewoon bang om eruit te stappen. Maar ondanks mijn wil ben ik mijn geloof verloren.

    Maar goed, om je vraag ook nog echt te beantwoorden. Ik sta daar helemaal neutraal in. Als ik tot de overtuiging kom dat god echt bestaat, Jezus ook god was, god van mij houdt en het fijn vindt als ik me bij een christelijke gemeente aansluit, dan lijkt mij dat ook de enige logische optie.

    Maar ik vind het evengoed prima als er helemaal geen god is en het leven gewoon is wat het is.

    Maar om eerlijk te zijn heb ik voorlopig niet het idee dat een enigszins orthodox geloof er voor mij nog inzit. Ik vind dat op dit moment zo ongeloofwaardig. De problemen die ik zie heb ik best grondig onderzocht en ik heb het idee dat er echt geen oplossingen voor zijn. De antwoorden die worden gegeven voldoen mijns inziens gewoon niet.

  9. Dus bij een visioen zeggen dat iemand is opgestaan wordt eruit gefilterd omdat volgens de toen-heersende opvattingen een visioen niet een opstanding impliceerde.

    Ik weet niet of ik Bram goed interpreteer, maar volgens mij is het moeilijk betwijfelbaar dat een visionaire ervaring een opstanding of hemelvaart impliceerde. De visionaire ervaring geeft immers aan dat de overleden en/of opgenomen persoon nu in de hemel is.

    Ik snap niet goed waarom dit volgens N.T. Wright onvoldoende voorwaarde is voor geloof in de opstanding. Het is klinkklare nonsens dat visionaire ervaringen zo gewoon waren als tv nu. Dat slaat werkelijk nergens op.
    In het Testament van Job (1e eeuw v./n.C.) verbied Job naar de lijken van zijn kinderen te zoeken onder de puinhopen, omdat hij zegt dat ze zijn opgenomen bij God. Als bewijs daarvoor verschijnen zijn kinderen met gloriekronen bij de troon van God. Iedereen gelooft dat ze daadwerkelijk opgenomen zijn in de hemel op basis van dit visioen.
    Livius vertelt dat na de hemelvaart van Romulus een getuige optrad die onder ede getuigde dat Romulus hem verschenen was, ter bevestiging van diens hemelvaart (Livius 1.16).
    In de vroeg-christelijke bronnen wordt buiten de evangeliën altijd naar de verschijningen verwezen als bewijs voor de opstanding, nooit, maar dan ook nooit, naar verder bewijs.

  10. Ha Cor

    Het punt van N.T. Wright is dat er verschillende woorden waren voor opstanding en visioenen. Een opstanding verwijst naar de fysieke opstanding aan het einde der tijden. Dus doordat ze het woord “opstanding” gebruikten om Jezus’ toestand te beschrijven gingen ze uit van een fysieke vorm. Ofwel met een leeg graf en niet “slechts” een visioen.

    Nu kan ik de griekse letters alleen maar lezen omdat ik ze ken uit de statistiek en natuurkunde en zo. Dus ik ben niet in staat om hier een inhoudelijke beoordeling van te geven.

    Maar ik vind het een beetje een wonderlijke redenatie. Zeker aangezien hij eerst aangeeft dat het opstandingsgeloof door de christenen op zeker 7 punten is aangepast tov het joodse oorspronkelijke idee.

  11. De stelling dat het woord opstanding per se verwijst naar een fysieke opstanding aan het einde der tijden, is volgens mij niet juist. Want ten eerste: de opstanding aan het einde der tijden wordt heel verschillend voorgesteld. Pas in de 2e eeuw n.C. ontstaat het geloof van de algemene opstanding des vleses.
    Ten tweede: het woord opstanding kan ook verwijzen naar de opstanding van de martelaar direct na de dood. Bewijs: 2 Makk. 7. (Ik weet dat Wright die interpretatie van 2 Makk. 7 afwijst, maar m.i. niet op overtuigende gronden.).
    Nog een laatste punt: ik denk dat het onjuist is om je te slechts te focusen op het woord ‘opstanding’. Paulus bijvoorbeeld gebruikt ook ‘verhogen’, ‘rechtvaardigen’ etc. De schrijver van Hebreeën gebruikt zelfs, voorzover ik weet, niet eens het woord opstaan in verband met Christus. Zo is het ook met het voorbeeld uit het Test. van Job dat ik aanhaalde. Er is daar weliswaar geen sprake van het woord opstanding, maar toch ligt hetzelfde schema/idee eraan ten grondslag.

  12. Cor,
    Dank voor de informatie. Altijd fijn dat jij in staat bent net even iets dieper te graven dan tot mijn mogelijkheden behoort.

  13. […] begint met het argumenteren dat Jezus waarlijk en fysiek uit de dood is opgestaan. Zie daarover deze post. Vervolgens begint het eigenlijk pas echt. Als Jezus fysiek is opgestaan is dat een bevestiging van […]

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: