6 reacties

Verbeelding versus fictie

Net nu ik me naar aanleiding van hetzelfde anders zien van Kuitert (deel 1 en 2) een beetje afvraag of de verbeelding waar Kuitert het over heeft ook wel werkt als ze zelf gelooft dat het onderliggende verhaal van fictie is in plaats van informatie over wat er echt gebeurd is, staat er in mijn geliefde krant een artikel onder de titel de troost van engelen van Ger Groot. Helaas hebben ze in hun oneindige wijsheid besloten om het artikel alleen tegen betaling toegankelijk te maken, tenzij je abonnee bent. Wordt dus lastig om het helemaal terug te lezen, maar bij deze in ieder geval een samenvatting.

Rituelen

Als achtergrond is het goed om te weten dat onze grote vriend Groot zelf niet in enige god of leven na de dood gelooft, maar tijdens een begrafenis van een vriend tijdens het zingen van een lied over hoe engelen de overledene naar het paradijs dragen toch geraakt werd:

Diep ongelovig ten aanzien van elk menselijk voortbestaan na de dood, kon ik mij er niet van weerhouden met alle kracht te hopen dat waar zou kunnen zijn wat gezongen werd: dat de engelen jou mogen voeren naar het paradijs. En dat wij elkaar daar – wie weet – ooit zouden mogen weerzien.

Toch was ik niet plotseling bekeerd geraakt. Om geloof in metafysische zaken ging het helemaal niet, en zelfs niet om hoop. Dat er na onze dood géén eeuwig leven wacht, wist ik ook op dat moment heel zeker. Maar al die zekerheden deden er op dat ogenblik niet zoveel meer toe. Kennelijk ging het hier helemaal niet om overtuiging of belijdenis.

Hoe zit het dan? Hier werkt het ritueel.

Als dat de kracht is van het ritueel, dan ligt die dus niet in geloofsovertuiging of het wereldbeeld waaruit het ritueel voortgekomen zou zijn. Het ligt allereerst in het feit dat het woorden voor ons in petto heeft op een moment waarop al onze eigen woorden stokken. Er is iets beschikbaar dat uitgesproken kan worden wanneer niemand meer iets te zeggen heeft.

Rituelen zijn dus altijd oud, of bevatten in ieder geval oude elementen. Ze zorgen dat wij onze emoties kunnen delen met al die andere mensen die op datzelfde moment ook meedoen in het ritueel (zoals het zingen van het in paradisum) maar ook met al die mensen die dit ritueel al eerder hebben uitgevoerd.

Het gaat dus lijnrecht in tegen de romantische individualistische inslag die uniek wil zijn en die het heerlijk vindt om te zwelgen in verdriet. Het is juist een manier om met verdriet om te gaan, het een plekje te geven of zo, en weer verder te gaan.

[H]et ritueel is niet de uitdrukking van hoogste, heilige waarheden, noch die van diepste en al even heilige gevoelens. Het is een handeling, iets materieels: een tovermachine waarmee wij onszelf begoochelen opdat we de harde waarheid van de situatie waardoor we dreigen te worden verpletterd, aanvaarden. Achter het ritueel gaat wellicht niets schuil. Het is wat het is, en daarin doet het wat het doet. En vreemd genoeg doet dat vervolgens iets met óns. Het verandert ons: niet in gelovigen, want daar gaat het niet om, maar in getroosten of gerustgestelden.

[…]

We zouden onze buitenkant opnieuw ernstiger moeten nemen en ons wat minder moeten blindstaren op de krochten van het hart. De tobberige doorvorsing daarvan heeft ons meer kopzorgen dan geluk gebracht en heeft ons maar al te vaak afgeleid van de oppervlakte waarop het leven vaak zoveel soepeler verloopt.

Het was ongetwijfeld die oppervlakkigheid, en niet de ogenschijnlijk zoveel passender diepte, die mij bij de uitvaart van mijn vriend troosttemet een In paradisum waarvan ik geen snars geloofde, en mij raakte in een ziel waarvan ik heel even geloofde dat ik die bezat.

Conclusie

Mooi is dat. Al blijft het lastig onder woorden te brengen: er niet in geloven, op het moment toch wel een beetje, maar dan weer niet echt. Maar dit lijkt precies te zijn waar Kuitert het over heeft, verbeelding kan ons meevoeren ook als we weten dat het “maar” verbeelding is en niet echt.Verbeelding is volgens Ger Groot dan iets oppervlakkigs. Niet altijd maar kritisch door blijven vragen, maar gewoon jezelf mee laten slepen in het moment.

Dan maakt het dus ook eigenlijk niet zo veel uit of het wel of niet echt is, en hoeven we dus helemaal niet denigrerend te doen over dat het “maar” verbeelding is. Verbeelding is juist misschien wel het mooiste wat er is, mooier nog dan dat het echt waar zou zijn.

Advertenties

6 reacties op “Verbeelding versus fictie

  1. Het lukt me niet om een reactie te plaatsen!

  2. Goed, dan nog maar een keer.

    En het belangrijkste Bram: bij jezelf blijven.

    Misschien iets voor jou:
    reject Pascal Wager
    Google maar eens

    Groeten Marlia

  3. Ha Marlia,
    Lijkt er op dat het wordpress spamfilter erg streng is.

    Ik heb inderdaad wel eens staan kijken naar dat boek, maar nog niet aan begonnen. Is het wat?

  4. Hi Bram,
    De stukken van Pascal geven meer duidelijkheid wat betreft de tegenstrijdigheden in de Bijbel en argumenten tegen het Christendom.
    Je blog is mij opgevallen omdat ik veel gelijkenissen zie tussen jou en mijn man. Zelfde studie (promtie-onderzoek,zelfde richting) en zelfde vragen. Hij had niet voldoende aan de boeken van Kuitert, Den Heyer en vele anderen. Zijn vragen waren niet beantwoord na gesprekken met een tweetal theologen. Hij heeft veel antwoorden op zijn vragen gevonden in de stukken van Pascal.
    Ik hoop dat je antwoord op je vragen zult vinden en er achter komt wat ‘jouw waarheid’ is. Jij en mijn man zullen het op rationeel vlak moeten zoeken, ik hiernaast ook op emotioneel vlak.
    Ik vind het nog steeds spijtig dat mijn zoektocht heeft geleid naar het afscheid nemen van het Christendom. Het het leek een perfect ‘sprookje’.
    Succes, ik zal je zoektoch zo nu en dan eens volgen als dan mag.

    Groeten Marlia

  5. Ha Marlia,
    Klinkt interessant, ik zal dat boek nog eens bekijken. Als je nog vaker een goede boekentip hebt ben je altijd welkom 😉
    Groet, Bram

  6. […] leuke dingetje: Ger Groot geeft in zijn artikel de troost van engelen (zie hier) een beetje een negatieve kijk op de romantiek vanwege het individualisme. Daardoor worden de […]

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: