8 reacties

Wat betekent het 7e gebod?

Recent kwam de Gereformeerde Bond in de Protestantse Kerk in Nederland met een folder onder de titel: “echtscheiding en hertrouwen“. Deze heeft enige stof doen opwaaien vanwege de nogal conservatieve standpunten. Conclusie is dat na een echtscheiding je niet meer kerkelijk mag hertrouwen, tenzij de reden van de echtscheiding was dat de partner was vreemdgegaan. Daarnaast was vooral deze zin een doorn in het oog van velen, waaronder ondergetekende:

Porneia is een ‘containerbegrip’ voor allerlei vormen van afwijkend seksueel gedrag, zoals buitenechtelijk geslachtsverkeer, homoseksuele, pedofiele, zoöfiele (met dieren) en incestueuze praktijken, pornoverslaving, etcetera.

Zo blijkt eens te meer dat het onderscheidende van christelijke moraal eigenlijk alleen nog maar op seksueel gebied zit. Christenen mogen geen seks voor het huwelijk, dus al helemaal niet ongetrouwd samenwonen, en volgens de Paus mag je zelfs binnen het huwelijk alleen maar seks hebben om ook daadwerkelijk kindertjes te maken. Om het nog maar niet te hebben over homoseksualiteit die niet mag en dat homofielen hun aard dus maar niet moeten “praktiseren”. En dat onder andere vanwege het 7e gebod: “pleeg geen overspel“. Misschien leuk om eens dieper in te gaan over wat dat nu kan betekenen. En dan kijk ik vooral naar wat dat kan hebben betekent in de tijd waarin het is ontstaan, dus oudtestamentische tijden.

Mogelijke betekenissen

Een eerste idee is dat het natuurlijk gaat om het feit dat een man (uiteraard is zo’n tekst alleen aan mannen gericht, zie Leviticus 18 waar dat heel expliciet is te zien) alleen seks mag hebben met één vrouw, namelijk, zijn eigen vrouw. Dat is in ieder geval hoe we er nu tegenaan kijken. Maar toch licht dit om meerdere redenen een stuk genuanceerder:

Ten eerste hadden de mannen in die tijd meerdere vrouwen, Abraham had naast Sara ook Hagar. Jakob had zowel Lea als Rachel, en de koningen zoals David en Salomo? Nergens in het oude testament is er een wet die hier tegenin gaat. Dit was gewoon geaccepteerd in die tijd en cultuur en in de bijbel ook.

Maar goed, betekent het 7e gebod dan dat een man alleen seks mag hebben met zijn eigen vrouwen? Nou, ook dat lijkt erop van niet. Neem het verhaal van Juda en Tamar. In dit verhaal verkleedt Tamar zich als hoer, is Juda klant en verwekt hij een kind bij haar. Waar eerder in het verhaal kinderen van Juda door god worden gestraft omdat ze geen kind willen verwekken bij Tamar wordt er over deze seksuele escapade geen slecht woord gezegd. Dat Juda uitgebreid navraag doet in het dorp wie nu toch die hoer was die hij nog moet betalen geeft wel aan dat prostitutie een geaccepteerd gebruik was in die tijd waar een man zich helemaal niet voor hoefde te schamen.

Wat dan? Mag je als man alleen seks hebben met een vrouw die daarin toestemt? Of dat nu je eigen vrouw is of een prostituee? Nou, een vrouw verkrachten was inderdaad verboden. Op straffe van dat hij met haar trouwt:

28 Als iemand betrapt wordt met een meisje, een maagd die nog vrij is, 29 dan moet de man die zich aan het meisje heeft vergrepen vijftig sjekel zilver aan haar vader betalen. Bovendien moet hij met haar trouwen en zolang hij leeft mag hij niet van haar scheiden, omdat hij haar onteerd heeft.

Tenminste, als ze dus nog maagd is en vrij, als ze dat niet meer is, dan moet hij worden gestenigd. Ook interessant in dit geval is Deuteronomium 21:

10 Als u ten strijde trekt tegen de vijand, en de HEER, uw God, levert hem aan u uit, 11-12 en u ziet onder de mensen die u krijgsgevangen maakt een mooi meisje dat bij u in de smaak valt en dat u tot uw vrouw wilt maken, en u neemt haar mee naar huis, dan moet zij haar hoofd kaalscheren, haar nagels knippen 12 [11–12] 13 en de kleren die ze als krijgsgevangene droeg afleggen. Gedurende een maand mag ze in uw huis om haar vader en haar moeder treuren. Daarna mag u met haar slapen en kan ze uw vrouw worden.

Het meisje in kwestie lijkt niets te zeggen te hebben over wat ze wel en niet wil. Nu kun je er over twisten wat in die tijd wel en niet verkrachting was. Een meisje dat wordt uitgehuwelijkt op haar 13e? Ik zou er ook niet vrolijk van worden. Maar ja, toen waren vrouwen uiteindelijk niet meer dan het eigendom van hun man. Daar hebben Arabieren ook nu nog wel eens een handje van, en de Arabieren van twee à drie duizend jaar geleden al helemaal. Denk hierbij bijvoorbeeld aan het 10e gebod, je mag niet begeren het huis van je naast, of zijn vrouw, zijn slaaf, slavin, os of ezel. Vrouw staat gewoon in het rijtje andere bezittingen van een man.

Dus wat moeten we nu concluderen? Een vrouw mag je niet verkrachten, maar je krijgt pas de doodstraf als de vrouw aan een andere man toebehoort. Echtbreken is dus seks hebben met de vrouw van een andere man. En dat mag niet, dat is net zoiets als stelen van een andere man. Daarmee onteer je die andere man.

Conclusie

Ja, de conclusie is al gegeven. Je mag volgens de bijbel geen seks hebben met de vrouw van een andere man. Maar daarnaast is de seksuele moraal lang zo strak niet als christenen van nu ons willen doen geloven. Meerder vrouwen, prostituees, en seks met krijgsgevangen vrouwen was allemaal prima. Toch vreemd, dat die gereformeerde bond daar dan allemaal op tegen is.

Advertenties

8 reacties op “Wat betekent het 7e gebod?

  1. leuk stukje. geeft maar weer aan hoe lastig het is om woorden van 3000 jaar geleden nog betekenis te laten hebben nu. Jezus heeft natuurlijk ook het e.e.a. over echtscheiden gezegd en die cultuur is wellicht al wat meer te vertalen naar nu.

    maar wat is nu eigenlijk je punt? even lachen om die traditionele christenen die nog steeds worstelen met dat ouderwetse boek? of gewoon even laten zien dat je, als je ergens maar genoeg vragen bij stelt, alles op losse schroeven kan zetten? Of dat ethiek altijd moralistisch is en dus verwerpelijk? Zelf vind je toch ook wel iets van echtscheiding? Als je maar lang genoeg daarop doorvraagt en die overtuiging met rare casussen bestookt valt dat toch ook een keer door de mand?

    Misschien is deze reactie wel typerend: http://goedgelovig.wordpress.com/2011/02/22/opwekking-in-mozambique/#comment-97826. Je stelt overal vragen bij. Heel goed, zo kom je verder. Thomas stelt zelfs een vraag als Jezus net heeft verkondigt dat Hij de weg, de waarheid en het leven is. Je doet me erg aan hem denken (Thomas dan 🙂 ). En inderdaad, het bleek inderdaad dat dat dorp in mozambique al christelijk was.
    Maar, vraag ik me wel eens af, is niet een gevolg van deze houding dat commitment geven en je ergens aan toevertrouwen dan niet meer tot je mogelijkheden behoren omdat je gewoon altijd de rol van de kritische buitenstaander inneemt? Zo ben je nergens echt thuis. (en krijg dus je vage guru’s op je dak die een extra volgeling ruiken).

  2. Ha jw,

    maar wat is eigenlijk je punt?

    Je hoeft niet zo heel erg veel verder te denken dan wat er staat. Dit vind ik gewoon interessant.

    Daaruit volgt inderdaad dat ik het vreemd vind dat sommige mensen de bijbel letterlijk en normatief lezen. Dan maak je mijns inziens de bijbel tot iets wat de originele auteurs nooit bedoeld hebben.

    En je lijkt nu te suggereren dat als je maar genoeg vragen stelt alles wel door de mand valt. Dat ben ik niet met je eens, en dat is ook juist de reden waarom ik het christendom vaarwel heb gezegd. Andere standpunten vallen niet / veel minder makkelijk door de mand.

    Natuurlijk is niet alle ethiek moralistisch en verwerpelijk. Waar haal je dat idee vandaan? Uiteindelijk moeten de onze aarde met bijna 6 miljard mensen delen, en nog eens ander niet-menselijk leven. Dat maakt ethiek noodzakelijk. Vraag is wel waar je die op baseert. Als je uitgaat van het sociaal contract waar ik het wel eens eerder over heb gehad, dan lijkt het logisch om echtscheiding gewoon toe te staan. Zowel de man als vrouw (uitgaande van een heterohuwelijk 😉 ) hebben niets te winnen van het verplicht samenblijven in een liefdeloos huwelijk. In geval van kinderen ligt het iets genuanceerder, maar ook kinderen worden uiteindelijk niet gelukkiger van ouders die op voet van oorlog met elkaar leven.

    is niet een gevolg van deze houding dat commitment geven en je ergens aan toevertrouwen dan niet meer tot je mogelijkheden behoren omdat je gewoon altijd de rol van de kritische buitenstaander inneemt?

    Goeie vraag. Aan de andere kant moet je het toch ook met me eens zijn dat het goed is om je niet zomaar kritiekloos ergens aan over te geven. Van alle opties die je hebt (religies, politieke ideologieën, wat al niet) wil je toch wel een van de beteren, zo niet de beste, uitkiezen.

    Bovendien weet ik niet zo zeker of het je ergens aan toevertrouwen zoveel meerwaarde heeft boven de rol van kritische buitenstaander. Daar geniet ik eigenlijk ook wel van.

    En als laatste dan. Datgene waar je je dan aan toevertrouwt moet natuurlijk ook wel geloofwaardig zijn. Je moet overtuigt worden, niet jezelf dwingen er in te geloven, want dat is niet meer dan jezelf voor de gek houden. Dat is voor mij in ieder geval geen optie.

  3. hoi bram,

    ik was inderdaad je ethische blogs even kwijt, maar daar ben je heel duidelijk op in gegaan.

    over het positie kiezen… aan de ene kant is het inderdaad zo dat je wordt overtuigd – dat onderga je. Aan de andere kant vraagt het ook wel weer een wilsbeslissing om je eraan toevertrouwen. Het eeuwige dilemma tussen evangelisch ‘kies voor Jezus’ en gereformeerd: ‘ik heb lief, omdat Hij mij eerst heeft liefgehad’.

  4. jw,
    Je hebt gelijk dat het je eraan toevertrouwen ook deels een wilsbeslissing is of in ieder geval kan zijn. Maar dat is mijns inziens altijd pas stap 2 die eventueel kan volgen op stap 1, het overtuigd worden dat het (in ieder geval grotendeels) waar is. Zonder die overtuiging zal niemand zich er aan toevertrouwen. Toch?

    Dus al je niet overtuigd wordt, dus als je stap 1 niet hebt kunnen zetten, dan is het toevertrouwen ook geen optie.

  5. […] Wat betekent het 7e gebod?; […]

  6. Mooie discussie, mannen. Ik ben door jou, Bram, hier attent op gemaakt en heb met plezier gelezen. Wat ik mis is de bedoeling achter de letter! Als je het 7e gebod kunt bezien als ‘beschermwaardigheid van een mini-vorm van samenleving waar de basis ligt voor heel de samenleving’ (je hebt ons al herinnerd aan het gegeven dat, wanneer er kinderen zijn het anders ligt dan wanneer je samen bent…) dan ligt het anders. Het gezin is de plek waar vertrouwen kan groeien, waar de basis-veiligheid van het kind gebouwd wordt en waar de vorming tot volwassenheid gebeurt. Verder is het huwelijk de plek waar je karakter verfijnd wordt en waar je nog vele andere levenslessen leert. Eigenlijk ken ik geen andere samenlevingsvorm (lees het laatste boek van Franka Treur er op na!) waar zo de mens tot mens kan worden dan het huwelijk!
    En ja, dan wil ik er inderdaad (dank JW!) zowel op die evangelische wijze als de gereformeerde wijze naar kijken. En ondertussen zal de discussie met de door jou aangehaalde teksten (overigens: allen uit de Thora, en volgens Buber moet je die lezen als ‘Weisung”) en wat Jezus erover zegt blijven voortbestaan. Graag wel in de context om de les va daar te ontdekken voor het leven van hier.

  7. Misschien was dit wel de bedoeling achter de letter voor de originele auteur, maar herinterpreteren wij deze tekst tegenwoordig. Wat natuurlijk niet zegt dat de herinterpretatie niet bruikbaarder en beter kan zijn dan wat een auteur er zelf mee bedoeld kan hebben.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: