1 reactie

Kuitert – Zeker weten

En alweer een Kuitert uit. Als je even weer eens over iets anders schrijft dan is het zo weer voorbij. Vooral aangezien dit met net iets meer dan 200 pagina’s niet zo’n heel erg dik boekwerk is. De subtitel luidt: voor wie geen grond meer onder de voeten voelt. Daar lijk ik wel aan te voldoen. Tenminste, ik voel geen theologische grond meer onder mijn voeten 😉

Het boek val eigenlijk ergens tussen wat heet geloven? en het algemeen betwijfeld christelijk geloof in. In het eerste boek beschrijft hij hoe geloven in elkaar zit, in het tweede de inhoud van het christelijk geloof naar zijn eigen visie. In dit boek beschrijft hij min of meer hoe hij tot een afweging komt inhoud aan te passen of niet. Dit is dus ook het meest persoonlijke van de drie die ik van hem heb gelezen.

Zeker weten?

Het boek begint juist met uitleggen dat zeker weten niet meer vanzelfsprekend is, of zelfs iets dat bijna onmogelijk is geworden. Vervolgens geeft hij in een paar hoofdstukken aan waar om een aantal specifieke orthodoxe opvattingen volgens hem niet meer kunnen. Het gaat hier om openbaring, schepping/zondeval (zijn geen historische gebeurtenissen meer), Jezus als god en de twee naturen leer en wat daar al niet bij hoort. Hoe kun je omgaan met dit soort dingen? Kuitert noemt vier opties:

  1. afstappen van het idee dat ze naar werkelijkheid verwijzen, aanhouden als verhaal;
  2. er noties van maken die ons innerlijk aan ons zelf verhelderen;
  3. vasthouden aan de wereld zoals ze in de voorstellingen wordt verbeeld;
  4. bijstellen, kritisch toetsen en kijken wat je overhoudt.

Zelf is Kuitert van de 4e weg. De eerste twee verwerpt hij, omdat dat niet strookt met wat religies willen zijn en pretenderen te zijn. Hoe kan een religie zin geven als er niet werkelijk een god is. En waar zijn de verhalen symbool voor als er niets is dat god genoemd zou kunnen worden? De derde optie leidt tot fundamentalisme en een afkeer van de wereld. Dat is ook geen optie, in ieder geval niet voor Kuitert (en ook niet voor mij). Dus blijft optie vier open.

De verantwoordelijkheid van de mens

Zoals we inmiddels weten zijn godsdiensten volgens Kuitert te karakteriseren als zoekontwerpen. We hebben ze zelf gemaakt, en ze helpen ons om god te vinden. Dus als ze niet meer helpen om god te vinden, dan moeten we ze ook zelf aanpassen. Wij kunnen en mogen dat, omdat we de zoekontwerpen ook zelf hebben gemaakt.

Dan blijft er dus een spannende zoektocht over, waar kunnen we god nog in herkennen, hoe kunnen we god nog vinden, welke elementen uit de (christelijke) traditie zijn daarin nog behulpzaam? Kuitert ziet het vooral in een persoonlijke en transcendente god. Christendom heeft een dergelijk ontwerp voor god (namelijk het Joodse) verbreed zodat het nu voor de hele wereld is. Dat is wat het christendom voorheeft op andere religies.

God vinden

Geloven draait dus uiteindelijk om het vinden van god. Je hebt het eerst van-horen-zeggen, maar dat is een stadium dat voorbij zou moeten overgaan in een echt ontmoeten en kennen van god. Vinden is zowel proces als doel van van geloven. Dat kan bijvoorbeeld op de mystieke wijze, al is dat niet iets dat Kuitert zelf gegeven is. Uiteindelijk komt hij uit bij bevindelijk geloven. Dankzij het zoekontwerp is het mogelijk om god ook in de normale dingen van dit leven te ontdekken.

Dit geeft zekerheid en berusting. Berusting niet als fatalisme, maar als vertrouwen dat dingen als de dood waar je niks aan kan doen toch uiteindelijk wel goed uit zullen vallen.

Conclusie

Wederom een boek dat ik in één adem heb uitgelezen. Ik vraag me nog steeds af of het aannemen van bepaalde dogma’s op basis van traditie nu wel zo’n goed idee is. Zeker als je aan andere delen van die traditie wel gaat zitten morrelen. Maar juist omdat dit een wat persoonlijker boek is kan ik niet meer dan respect hebben voor iemand die zo serieus op zoek is en op dat moment in ieder geval ook nog daadwerkelijk iets had gevonden.

Advertenties

Eén reactie op “Kuitert – Zeker weten

  1. Hi Bram, ben dit boek nu aan het lezen. Kwam het afgelopen zaterdag tegen bij de tweedehands afdeling van Van Piere, voorheen en nu nog een beetje Polare en daarvoor Selexyz. Ook heb ik daar “Voor een tijd een plaats voor God” gevonden, de hoofdletter G is bij Kuitert toch een saillant detail. Wordt vervolgd.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: