2 reacties

Bijbel, ethiek, cultuur en tijd

Veel mensen halen hun moraal uit de bijbel. Tenminste, dat zeggen ze en denken ze. En er staan in de bijbel ook veel morele regels, denk bijvoorbeeld aan de tien geboden. Een aantal opdrachten van god leggen christenen echter naast zich neer. Denk aan het doden van (praktiserend) homoseksuelen, of van mensen die andere goden aanbidden.

Vraag die dan bij mij opkomt is: waarom zou je het ene wel doen, en het andere niet? En als je de “bijbelse moraal” maar deels navolgt, kun je dan nog wel spreken van een “bijbelse moraal”?

Cultuur en tijd

Een belangrijke strategie is om te zeggen dat een aantal regels uit de bijbel moeten worden gezien als product van de cultuur en tijd waarin ze zijn ontstaan. Met deze strategie kunnen de wat rafelige randjes van vooral het Oude Testament een beetje vergoeilijkt worden. En er wordt ook duidelijk waarom we die regels niet meer hoeven te volgen.
Maar volgens mij leidt dit altijd tot problemen voor het orthodoxe geloof. Hier wordt er namelijk vanuit gegaan dat in ieder geval deze verhalen tijd- en cultuurgebonden zijn. Maar waarom alleen deze verhalen?

4 vragen

Als eerste kun je je afvragen, dat als deze bijbelverhalen tijd- en cultuurgebonden zijn, waarom zou dat dan niet voor de hele bijbel gelden?

Tweede vraag: als de hele bijbel tijd- en cultuurgebonden is, is dan de hele “bijbelse moraal” dus vooral een 2.000 jaar oude moraal, en doen we er beter aan die niet te volgen? Zoals we bijvoorbeeld ook geen slavernij meer hebben?

Derde vraag: als de bijbel maar deels tijd- en cultuurgebonden is, hoe beoordelen we dat dan? In de praktijk wijzen we dingen als slavernij en het vermoorden van priesters van andere religies af omdat we dat nu barbaars vinden. Maar dat betekent dat we de bijbelse moraal toetsen aan de moraal van onze tijd en cultuur, wat er toe leidt dat bijbelse moraal een hol begrip is geworden.

Laatste vraag: een andere oplossing is te zeggen dat alleen het Nieuwe Testament nog geldt. Maar als het Oude Testament tijd- en cultuurgebonden was, waarom het Nieuwe Testament dan niet? Omdat Jezus (god zelf!) die geboden heeft gegeven? Maar Jahweh heeft toch ook zelf zijn wetten aan Mozes gegeven? En hij laat nergens blijken dat deze maar tijdelijk zouden zijn.

Conclusie

Mijns inziens is het zo dat als je bijvoorbeeld het vermoorden van de Baäl-priesters ziet als iets dat tijd- en cultuurgebonden is, dan wordt het heel erg lastig om nog andere wetten/regels uit de bijbel te halen die nu nog wel zouden moeten gelden.

Advertenties

2 reacties op “Bijbel, ethiek, cultuur en tijd

  1. Bram,

    Jezus heeft zelf natuurlijk uitdrukkelijk verklaard dat de wetten van het oude testament nog steeds gelden. Hij hield zich er ook aan.

    Wel zie je dat in zijn tijd er al discussie bestond over het interpreteren ervan. Denk bijv. aan de discussie over het plukken van tarwe op de sabbath, die hij voerde met enkele farizeeërs.

    Ik denk met name dat de wetten ons een spiegel kunnen voorhouden, ik doel dan op de sociale wetgeving. Maar om nu geschriften van 2000 jaar en ouder letterlijk te nemen in de huidige tijd, gaat mijns inziens veel te ver. De bijbel is een geschrift dat vooral bedoeld is voor de mensen in hun tijd. Ik vraag mij dan ook af in hoeverre de schrijvers ervan over hun graf hebben heengekeken.

    Als je Silberman en Finkelstein en ook Van der Toorn leest, dan zie je mijns inziens duidelijk dat de bijbel is geschreven met als doel de toenmalige, huidige mensen te overtuigen.

  2. Michiel,

    Daar heb je mijns inziens natuurlijk helemaal gelijk is. Alhoewel er in het NT onduidelijkheid is over de OT wetten. Volgens Markus verklaart Jezus de spijswetten ongeldig, wat natuurlijk iets is dat Mattheus niet overneemt.

    En als we Handelingen 15 moeten geloven bleef er een minimaal pakketje over voor heiden-christenen.

    Maar de grootste vraag is inderdaad waarom je de bijbel überhaupt nu nog tot middelpunt van je moraal zou maken. En na Silberman, Finkelstein, Van der Toorn, enz., lijkt mij dat persoonlijk sowieso geen optie meer.

    Maar voor wie dat nog wel zo is ben ik benieuwd naar de antwoorden op bovenstaande vragen 😉

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: