4 reacties

Hiernamaals vs. hiernumaals

Vandaag stond in Trouw een artikel of het salafisme, een nogal streng orthodoxe stroming binnen de islam. Het artikel was geschreven door Bilal Benyaich die hier uit eigen ervaring praat, dus ik denk dat we het aardig serieus mogen nemen. Wat mij vooral prikkelde was de nadruk op het paradijs, die me toch enigszins bekend voorkwam uit de reformatorische hoek. Tijd dus voor een kort verhaal over waarom het geloven in een hiernamaals een negatieve uitwerking kan hebben op het hiernumaals.

Salafisme

Even een aantal citaten uit het artikel, allereerst over het salafisme als stroming:

Met salaf wordt gedoeld op `de rechtschapen voorouders’, in casu de profeet Mohammed en zijn metgezellen. Om de salafisten goed te begrijpen moet je dan ook terug in de tijd, naar de eerste eeuwen van de islam. Eeuwen waarin het credo het bijna systematisch van de ratio won, waarin de reactionaire geleerden de rationele theologen in een hoek drumden. Ook nu nog nemen deze moslims de salaf als maat van alle dingen.

Ze trachten te praten, eten, bidden en handelen zoals de profeet dat veertien eeuwen geleden deed in een tribale woestijnsamenleving, verzand in een zevende-eeuws wereldbeeld met slechts één doel voor ogen: een plaatsje in het paradijs veroveren. Dit doel proberen ze te bereiken door zo veel mogelijk ’goedheden’ (hasanat) bijeen te sprokkelen in het aardse bestaan. Bidden, maar vooral niet eigentijds leven – uiteraard, op een auto, gsm en internet na – zou de sleutel tot het eeuwige leven zijn, omringd door zes dozijnen maagden, bergen lekkernijen en door sloten aan drank.

En een stukje verder over de mensen zelf:

Dit streven naar eigenbelang en het maximaliseren van nut heeft een naam: de homo economicus. De berekenende en hebberige gelovige, mijlenver verwijderd van zingeving, spiritualiteit en ethiek.

Zouden de salafisten dan ondanks hun primitiviteit toch kinderen van hun tijd zijn? Natuurlijk. Zij zien het paradijs door een Hollywoodbril, al zullen ze dat nooit zelf toegeven. Consumptie is een sleutelwoord in hun verbeelding van het paradijs, de plaats waar men gratis en eeuwig erop los kan zuipen, vreten en neuken. Om toegang te krijgen tot deze consumptie-orgie zonder einde dient men zo veel mogelijk hasanat verzameld te hebben in het aardse bestaan.

Kortom, het hiernamaals wordt zo belangrijk dat het hiernumaal helemaal in het teken staat daarvan.

Gevolgen

Als het zo is dat het hiernamaals veel en veel belangrijker is dan het hiernumaals (want duurt veel langer, en bovendien is geluk of ongeluk veel extremer dan hier) dan heeft dat gevolgen voor je daden in het hiernumaals. Het enige dat van belang is, is om dat plekje in het paradijs te bemachtigen, als je dat hier en nu wat kost is dat niet erg, dat wordt later dubbel en dwars gecompenseerd.

Dan is het dus de vraag wat je zou moeten doen voor dat plekje in het paradijs. Leven zoals Mohammed dat deed in de 7e eeuw, zullen de meeste lezers met me eens zijn, is dan vrij belachelijk. Maar ook binnen het christendom zijn er stromingen die vanwege dezelfde reden bijvoorbeeld geen televisie in huis hebben staan, niet naar popmuziek mogen luisteren, niet naar het theater gaan en nog wel meer dingen.

Wat zelfs nog vervelender is, is dat deze regels ook aan anderen worden opgelegd, want zieltjes winnen is natuurlijk de beste manier om zeker te zijn van je eigen plekje in het paradijs, bovendien gun je het iedereen om daar terecht te komen. Gevolg is dus dat hun kinderen van jongs af aan geïndoctrineerd worden dat bepaalde dingen zondig (of haram) zijn. Ze ontzeggen dus niet alleen zichzelf veel van de mooie dingen van het menselijk leven, maar dat doen ze ook aan anderen.

Dit gaat niet over mij?

Deze voorbeelden gaan over vrij extreme stromingen binnen de islam en het christendom. Uiteraard zijn er ook meer gematigde versies van deze religies. Wat daarvan te denken? Ik denk dat het ook voor gematigde gelovigen goed is om hier eens over na te denken: ten eerste kunnen de gevolgen ook subtieler zijn, het is dus goed om je af te vragen of dit proces alsnog meespeelt; ten tweede lijkt het me goed om dit proces te herkennen bij je geloofsgenoten.

Conclusie

Het punt is eigenlijk heel simpel: als het hiernamaals heel belangrijk is voor je, betekent dat per definitie dat het hiernumaals minder belangrijk wordt. Dit kan soms grote gevolgen hebben voor het handelen van mensen. In het slechtste geval vlieg je een vliegtuig in een wolkenkrabber, in het beste geval geef je 10% van je inkomen aan goede doelen. Maar in beide gevallen gebeuren deze acties niet vanwege de acties op zich, maar om een plekje in het paradijs te verdienen. (Of, voor christenen om de dankbaarheid te tonen dat je dat plekje zomaar om niet hebt gekregen.)

Mijn conclusie uit dit alles is dat de wereld er beter aan toe zou zijn als het hiernamaals nooit zou zijn verzonnen.

Advertenties

4 reacties op “Hiernamaals vs. hiernumaals

  1. Ja ja Bram en andere lezers.

    Van Brams hand lees ik: Mijn conclusie uit dit alles is dat de wereld er beter aan toe zou zijn als het hiernamaals nooit zou zijn verzonnen.

    Imnhf (ik neem snel het jargon over: in my not humble feelings) leer ik uit bewoordingen van schrifturen van deze en gene godsdiensten juist, dat het hiernamaals ontstaan is uit een bijna oneindige reeks hiernumaalsen, waarin (ook heden nog) onverklaarbare zaken gebeurden, die voor een deel ook nu nog onverklaard zijn gebleven. Zo werden ingevingen in vroegere tijden toegewezen aan niet-fysieke invloeden, heel vaak ten onrechte – want later fysiek verklaard.
    Voor een ander deel onverklaarbaar gebleven tot op heden. In het nu weten velen wel dat er hiernamaalse invloeden op onze levens bestaan en continu dan wel hakkelend voortgaan te bestaan. Duizenden jaren geleden voelde men dat ook, dat weten we uit oude verhalen over de hele wereld.

    Een oude schoolbankgenoot op het St. Odulphuslyceum in Tilburg werd jezuït, stapte uit de Kerk, werd professor en betekende veel voor de betere ‘manieren’ van het bedrijfsleven, die hij doceerde op “Nijenrode”.
    Bedrijven die winst als doel hebben komen er zo langzaam achter dat ‘corporate governance’ hun korte-termijn-winsten belemmert, maar op langere termijn toch geldelijke winst oplevert. Dit hanteren van andere spelregels vormt maar één voorbeeld in het spel van het hooggeachte survival of the fittest. Beter doordenken, dus rekening houden met andere individuen of bedrijven, betekent volgens mij dat terugfluitende krachten ons menselijk gedoe in een andere richting sturen. Hij was daar kennelijk bevattelijk voor.

    Mijn redeneren lijkt me wat krom, ik ben er dan ook niet in geschoold, ik kan wél een klein beetje mijn levenservaring verdedigen, zoals ik hierna doe.

    Ons leven bestaat niet alleen uit woorden, maar ook uit gevoelens. En juist langs die wijze van leven ervaren we soms, hier en daar, dat we lichamelijk de fysieke grens oversteken. Dat we op gevoelsmatig gebied, in zien, in gevoel, in horen, zelfs in proeven en ruiken invloeden ondergaan, die de wetenschap ontkent. Ik vermoed dat al millennia de wederzijdse terugkoppeling, zoals in het continue nu, “geesten heeft opgeroepen” die goeddeels de vertaalslag maken tussen een voelbaar aspect van de Al-God, Liefde, en ons dagelijks doen en niet-doen.

    Het lijkt me overbodig de, anderdeelse, negatieve geesten te koppelen aan negatieve daden van dictators en soortgelijke potentaten, die invloeden geloven we zó wel. Jij niet? – dan zal je wel met heel wat vragen zitten.

    Er komen vaak situaties voor die laten zien dat in onwetendheid goed-bedoelde regels tot stand komen. Daarna ook goed werk verrichten, zoals bijvoorbeeld een Inspectie voor de Gezondheidszorg. Dan blijkt de laatste tijd dat ze alleen ‘als in ziekenhuizen’ onderzoeken.

    Een onverklaard geluk speelt me – deze seconde – een krantenknipsel in handen over het inhalen van onwetendheid. Hans Hoogerheide, sinds 1977 in managementsfuncties werkzaam in de ouderenzorg, volgt al jaren missers in zorginstellingen voor ouderen. De laatste jaren dramt hij voor aanstelling van een aparte Inspecteur voor de Ouderenzorg, hij vindt dat de IGZ alleen kijkt naar fouten bij medicatie en incidenten bij vallen. Die Inspectie kijkt niet, kijkt ‘niet naar de kwaliteit van leven van bewoners”.

    Ik zeg dan dit. Gelukkig dat er ooit een hiernamaals is verzonnen. Zo uitgebreid, tot en met een ‘godje’ hoefde nou ook weer niet. Misschien is in dit hiernamaals voor ons mensen “de bekroning van de schepping” te vinden. Griezelig te bedenken dat we dan mogelijk gelijkwaardig contact krijgen in het hiernamaals van de UFO-reizigers in hun bekroning van hun schepping, hún ‘verzonnen’ hiernamaals. – warm gegroet – Niek

  2. Jezuïet natuurlijk w.g./Niek

  3. Niek,
    Ik moet eerlijk zeggen dat ik het lastig vind om precies te begrijpen wat je wil zeggen.

    Je geeft zelf al aan dat een hiernamaals ook een soort vlucht is van de mysteries van het leven. Nu zie ik nog als door een spiegel en zo. Ook daar denk ik dat het beter is om niet enigszins fatalistisch te gaan zitten wachten op het hiernamaals.

    Maar goed. Dit is ook wel een van mijn minder genuanceerde stukjes. Natuurlijk heeft het hele idee van een hiernamaals ook wel een aantal goede gevolgen. Sommige mensen zet het aan tot goed doen in deze wereld, sommige mensen geeft het troost.

    Maar zijn de positieve gevolgen ook mogelijk zonder het idee van een hiernamaals? En in hoeverre werkt het hiernamaals als een katalysator voor de negatieve gevolgen? Mijn inschatting blijft dat de balans niet heel erg positief zal zijn…

  4. […] vinden in de negatieve kijk op de wereld zoals dat leeft in de reformatorische wereld. Zie ook deze post, niet mijn meest genuanceerde, maar tegelijkertijd (ironisch genoeg) eentje waar ik een aantal jaar […]

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: