6 reacties

Kosmologisch godsbewijs (2)

Ik heb een tijdje gewacht met verdergaan met posts over godsbewijzen. Commentaar op de eerste paar posts maakten al snel duidelijk dat ik op dit gebied nog wel het een en ander te leren heb. Arguing about Gods van Graham Oppy en De Kritiek van de Zuivere Rede van Immanuel Kant hebben daar hopelijk enige verbetering in gebracht. Dus bij deze het argument van de eerste oorzaak.

Kosmologisch

Dit argument is volgens de standaardindeling (de indeling van Kant) een kosmologisch argument. Dit houdt in dat de basis van het argument gebruik maakt van het bestaan van de wereld (of de kosmos of…). Alleen het ontologische argument doet dat helemaal niet, die maakt slechts gebruik van de definitie of het idee van god.

Maar in kosmologische argumenten wordt geen gebruik gemaakt van specifieke eigenschappen van onze wereld, puur het bestaan van iets moet genoeg zijn om aan te tonen dat God bestaat.

De eerste oorzaak

Deze specifieke versie van het kosmologisch argument gaat over oorzaak en gevolg:

  1. Een gebeurtenis heeft een oorzaak, en die oorzaak is ook weer een gebeurtenis die een oorzaak heeft.
  2. Deze causale keten kan niet oneindig doorgaan.
  3. Daarom is er een eerste oorzaak.
  4. Die eerste oorzaak is god.

Wat moeten we denken van dit argument? Er zijn verschillende problemen mee:

  • De eerste premisse veronderstelt een deterministische wereld zonder ruimte voor vrije wil. Dit lijkt dus in tegenspraak met wat de meeste christenen geloven (namelijk dat er een vrije wil is).
  • Ik snap niet waarom de causale keten niet oneindig door zou kunnen gaan. En wie nu wijst op het feit dat ons heelal een eerste begin had zal moeten wachten op de bespreking van het Kalam kosmologisch argument.
  • Uit 1 en 2 volgt niet dat er maar een enkele eerste oorzaak is, er zouden ook meerdere eerste oorzaken kunnen zijn.

Maar het grootste probleem zit hem in de stap van 3 naar 4. Die is nergens op gebaseerd. Dit is puur een argument uit onwetendheid, een god van de gaten. We kunnen niets verzinnen wat die eerste oorzaak zou kunnen zijn, en dus noemen we die god. Prima, maar hoe kunnen we nu inhoud geven aan die god? Wat voor soort god is dat? Het idee dat god een persoon is kunnen we nergens vinden in dit argument. God wordt een label dat je op de eerste oorzaak plakt, maar vervolgens weet je nog steeds even weinig over wat die eerste oorzaak is als voordat je die god noemde.

De enige reden om dit aan te nemen dat de christelijke god (persoon, goed, machtig, drieëenheid) de eerste oorzaak is, is als je van tevoren al gelooft dat die god bestaat, dan zou god inderdaad een kandidaat zijn als eerste oorzaak, maar dat is nu juist wat we proberen aan te tonen.

Conclusie

De conclusie is dus eigenlijk hetzelfde als bij het eerste kosmologische argument dat we bespraken, als je al weet dat god bestaat dan kan hij de eerste oorzaak zijn, maar je kan niet met dit argument aantonen dat hij bestaat. Dus je moet van tevoren al weten dat god bestaat, en dat zou alleen kunnen via een ontologisch argument, en die werken niet.

Punt is vooral dat het hele interessant vragen zijn, over het ontstaan van alles, het heelal, onze aarde, wij zelf. Maar met deze vragen komen we bij de grenzen van onze kennis. Een kosmologisch argument is niets meer dan onze onwetendheid god noemen.

Advertenties

6 reacties op “Kosmologisch godsbewijs (2)

  1. […] juli 2010 Trackback from : Kosmologisch godsbewijs (2) « Bram van Dijk's Blog Klik hier om je antwoord te annuleren. NAME(verplicht) E-MAIL(verplicht) […]

  2. Wat je hier bespreekt is toch al het Kalam argument? (Namelijk een kosmologisch argument dat uitgaat van een eerste oorzaak, in tegenstelling tot het argument van contingentie, dat uitgaat van de meer omvattende PSR).

    Verder een paar opmerkingen: de vrije wil van de persoon zou ik zelf als oorzaak willen zien. Dit is dus niet in tegenspraak met een causaal principe (en al helemaal niet bij een lokaal causaal principe zoals dat bij deze vorm van het kosmologisch bewijs het geval is).
    Daarnaast kun je zeggen dat personen bepaalde redenen hebben om een keuze voor een bepaald iets te maken, zonder dat ze genoodzaakt waren om hiervoor te kiezen.
    Iets concreter; in de christelijke traditie wordt gedacht dat God niet genoodzaakt was om de (of deze) wereld te scheppen, maar Hij zal wel redenen gehad hebben voor deze wereld.
    Zie voor een uitgebreide bespreking hiervan het boek The Principle of Sufficient Reason van Alexander Pruss.

    Ik deel je onbegrip over de onmogelijkheid van een oneindig heelal, hoewel ik erbij moet zeggen dat ik niet genoeg op de hoogte ben van de relevante wetenschap en a priori argumenten tegen een oneindigheid.
    Ik zou echter zeggen dat ook een oneindige reeks een reden of verklaring van zijn bestaan nodig heeft (maar dan dus in de bredere zin van een PSR) (Voor een uitstekend paper daarover; zie http://www.springerlink.com/content/q134n458307w0125/)

    Wat betreft de stap van 3 naar 4, ik denk dat je daar wat al te gemakkelijk de ‘god van de gaten’ voor de voeten van de theist werpt. Van Thomas van Aquino tot Swinburne zijn er prima redenen aangegeven waarom de eerste oorzaak persoonlijk zou zijn, één, goed, behoorlijk machtig en intelligent, etc.
    Zie bijvoorbeeld http://bearspace.baylor.edu/Alexander_Pruss/www/papers/RecentCosmoProgress.pdf, paragraaf 5 van dit paper: http://bearspace.baylor.edu/Alexander_Pruss/www/papers/LCA.html maar vooral Swinburne’s The Existence of God.
    Op het moment dat het bestaan van zo’n wezen is aangetoond, is de stap naar een openbaring denk ik niet zo heel groot meer.

  3. Hallo Joost,

    Even geen tijd voor een erg uitgebreide reactie, maar om vast je eerste punt te beantwoorden. Nee, dit is niet helemaal het Kalam argument. Dit argument is gebaseerd op de onmogelijkheid van een oneindige regressie, zoals Thomas van Aquino heeft gebruikt. Het gaat eigenlijk terug op Aristoteles’ onbewogen beweger.

    Kalam begint met: Alles dat begint te ontstaan heeft een oorzaak.

    Maar inderdaad, ze lijken allemaal nogal op elkaar…

  4. Joost, nog een aantal opmerkingen.

    1. Als de vrije wil een oorzaak is, die zelf onveroorzaakt is, dan kom je toch in de problemen met premisse 1 van dit argument. Jou wil is dan namelijk niet veroorzaakt. Je wil is namelijk op zijn minst gecorreleerd met neuronen in je hersenen, dus bij een vrije wil zijn er neuronen die zonder directe (fysieke) oorzaak bezig gaan. En dit is nu juist onmogelijk volgens premisse 1.

    Je kan dit volgens mij ook niet redden door van een compatibele vrije wil uit te gaan, omdat die weer geen oorzaak kan zijn.

    Geloof ik, maar deze literatuur weet ik eerlijk gezegd maar heel weinig van af.

    2. Misschien heeft ook een oneindige reeks van oorzaak en gevolg een verklaring nodig. Maar dan heb je een ander argument nodig dan het huidige kosmologische argument. En vervolgens blijft de moeilijkheid in mijn ogen het samenvallen van die oorzaak met god. In dit soort argumenten wordt er (meestal?) zomaar vanuit gegaan dat god een goede verklaring zou zijn. Maar je raakt er zelf al aan dat we geen idee hebben waarom god überhaupt een wereld zou scheppen. Dat maakt god mijns inziens een vrij belabberde verklaring.

    3. Dank voor de papers, ik zal die zeker lezen en een vervolgpost over schrijven. Ik ben momenteel wel op de hoogte van het argument dat WL Craig gebruikt, maar die wilde ik bewaren tot mijn bespreking van zijn Kalam argument, komt binnenkort.

  5. […] we het hebben over het kalam kosmologisch bewijs. Hij lijkt op het eerste gezicht sprekend op het argument voor de eerste oorzaak, maar is net wat anders opgebouwd. Dat betekent dus dat er ook niet iets andere vooronderstellingen […]

  6. […] was eigenlijk wel een beetje door de kosmologische godsbewijzen heen. Zie deel 1, 2 en 3. Maar in het commentaar van deel 2 – waar ik betoogde dat er nogal een gat zat tussen de […]

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: