1 reactie

En de vrijzinnigheid dan?

Ik heb het tot dusverre in mijn schrijfsels alleen maar over het christendom. En ook binnen het christendom eigenlijk alleen maar over de orthodoxe versie daarvan. Die orthodoxe vorm is zowel te vinden binnen de katholieke, protestantse, evangelische als charismatische stromingen, maar toch is dit natuurlijk niet het enige christendom. Daarom deze keer ook een gedachte over meer vrijzinnig christendom.

Verschillende soorten theologie

Het meeste, zo niet alles, wat ik vertel en uitleg is niet nieuw. Theologen zijn al ruim 200 jaar bezig met kritisch bijbelonderzoek, en dit heeft ook zijn uitwerking gehad op de theologie die in de afgelopen 200 jaar is ontwikkeld. Ik ben vanuit mijn eigen ervaring niet echt bekend met deze meer vrijzinnige theologieën. Toen ik bepaalde orthodoxe ideeën begon te verwerpen ben ik ook niet meteen van het hele christendom afgestapt, maar eerst op zoek gegaan naar meer vrijzinnige vormen die ik wel zou kunnen accepteren.

Specifiek heb ik die gezocht in de boeken Christelijk geloof van Hendrikus Berkhof en De stem van de roepende van Gijs Dingemans. Beide boeken geven een complete systematische theologie, ofwel vertellen wie of wat god is, wat het belang van Jezus is, wat de zin van de kerk is en ook een bepaalde eschatologische visie. En eschatologie gaat over het einde der tijden, de nieuwe wereld, het hiernamaals, laatste oordeel, wat voor visie je ook hebt, de leer over de laatste dingen dus.

Berkhof blijft vergeleken met Dingemans nog relatief dicht bij de orthodoxe theologie, maar ook hij verwerpt een aantal centrale ideeën. Belangrijk voor mij was dat hij niets meer zag in de zondeval en de erfzonde. Ik las zijn boek rond de tijd dat Quinten gedoopt zou worden, en heeft mij gesterkt in mijn verzet tegen het doopformulier dat daar juist wel vanuit ging.

Wat blijft er over?

De vraag die ik nog steeds heb is: wat blijft er over als je een aantal van die dogma’s verwerpt. Als je de zondeval verwerpt, betekent dat dat god de aarde heeft geschapen zoals die is, en niet in een veel betere paradijselijke staat. Als er geen zondeval en erfzonde was, hoe moeten we de verlossing door Jezus dan interpreteren? Als er niet een originele goed-geschapen staat was van de wereld, waar halen we dan nog het vertrouwen vandaan dat er wel een goede eschatologische toekomst zal komen?

En daar lijkt een probleem te liggen, de hoop die het christendom geeft voor de toekomst heeft opeens geen fundament meer. Hier gaat Dingemans dan ook verder dan Berkhof deed, hij stelt dat het heel goed mogelijk is, en bijbels verdedigbaar, dat er in het geheel geen hiernamaals is. Heeft hij dan helemaal geen hoop voor de toekomst? Op zich nog wel, maar dan in de vorm van een betere toekomst op deze aarde, en niet omdat god ingrijpt en een duizendjarig rijk sticht, maar omdat wij mensen het in de toekomst beter zullen gaan doen. Door god geïnspireerd misschien, dat dan nog weer wel.

Belang

Omdat er binnen zo’n theologie minder specifieke uitspraken worden gedaan over god is het veel lastiger om iets te zeggen over of die uitspraken die ze wel doen kloppen of niet. Dus ook al ben ik nu vrij zeer dat de god zoals die door orthodoxe christenen wordt gezien niet echt bestaat, ik kan zeker niet uitsluiten dat een god zoals beschreven door Berkhof of Dingemans wel bestaat (zie ook deze post).  Maar er zijn twee dingen die ik hier nog wel over te zeggen heb:

  • Het uitgangspunt lijkt het orthodoxe christendom te zijn, waarna onacceptabele dogma’s worden verworpen of aangepast. Daarmee gaan ze dus uit van de waarheid van het christendom, en is de onderbouwing van waarom hun standpunten wel kloppen niet echt overtuigend.
  • Het belang van zo’n vrijzinnig christendom is lang zo groot niet als het belang van het orthodoxe christendom. Het geloof is niet langer doorslaggevend voor eeuwig wel of eeuwig wee.

Conclusie

Na mij afwijzing van het orthodoxe christendom heb ik nog geen overtuigende vrijzinnige versie gevonden. En als dat in de toekomst nog wel zou gebeuren, dan nog zal het niet meer zo belangrijk zijn als het was. Het orthodoxe christendom is het belangrijkste in je leven, het vrijzinnig christendom moet het doen zonder de vergaande waarheidsclaims en is daarom ook minder belangrijk. Daarom zul je ook nooit vrijzinnig christenen zien die protesteren tegen een optreden van Madonna, ze protesteren niet tegen abortus, en organiseren zich niet in specifiek christelijke politieke partijen. Dat is zowel de kracht als de zwakte van de vrijzinnigheid.

Advertenties

Eén reactie op “En de vrijzinnigheid dan?

  1. […] is het zo dat ik eerder iets over vrijzinnig christendom heb geschreven. En mijn conclusie was toen eigenlijk dat het […]

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: