Een reactie plaatsen

Recept voor afvalligheid

Vorige keer zette ik vragen bij het christelijke idee van de verzoening en dat Jezus is gestorven voor onze zonden. In een reactie schreef jw (onder andere) het volgende:

Je kunt met God omgaan ook als je het dogma van Anselmus vreemd vindt.
Toch lijkt het erop dat je ervoor kiest jezelf buiten die brede christelijke stroom te plaatsen, op grond van het feit dat je de nauwe driestar-opvatting daarvan afwijst. Dat vind ik nog steeds een curieuze gedachtengang voor iemand van jou rationele kaliber.

Behalve dat het leuk is dat mijn rationele kaliber wordt gewaardeerd zette dit mij wel weer aan het denken. Waarom ben ik gestopt met geloven, terwijl anderen die ruwweg dezelfde informatie tot zich hebben genomen (zoals jw) daar op een heel andere manier op hebben gereageerd.

Ervaring

Het eerste waar ik dan meteen aan moet denken is verschillen in persoonlijke ervaring. Religieuze ervaringen kunnen mensen door periodes van twijfel heen trekken. Omdat de ervaringen van ieder persoon anders zijn, reageert iedereen anders op rationele informatie.

Ik denk dat dit een belangrijk deel is van de puzzel, dus ik wil het zeker wel genoemd hebben. Bij deze dus. Maar toch ga ik dit onderwerp nu laten liggen voor een latere discussie. Ik wil het namelijk hebben over de twee deelgebieden van de theologie waar ik me vooral in heb verdiept: bijbelse historie en systematisch theologie.

De bijbel

Het lezen van de bijbel zelf met daarnaast zowel historisch kritisch commentaar als een christelijk commentaar heeft mij duidelijk laten zien dat de bijbel een verzameling geschriften is waarvan de schrijvers het lang niet altijd met elkaar eens zijn. Dit heeft bij mij twijfel opgeroepen over de betrouwbaarheid van de bijbel. Als er tegenstrijdigheden in de bijbel staan, dan weten we zeker dat er dingen staan in de bijbel die niet waar zijn. Maar de grote vraag is dan: welke dingen zijn wel waar, en welke dingen niet?

Er zijn twee oplossingen voor christenen: ofwel domweg volhouden dat alles wel klopt, ofwel de status van de bijbel naar beneden bijschroeven. De eerste optie is voor mij gewoon niet mogelijk, dat komt neer op jezelf voor de gek houden. De tweede optie heb ik nog een tijd nagestreefd. Die zegt in principe: de bijbel klopt dan wel niet overal, maar de grote lijn, het theologische verhaal klopt wel.

Systematische theologie

Dat brengt ons tot mijn tweede interesse: de systematische theologie of ook wel de dogmatiek. Deze discipline probeert een consistent verhaal te geven over wie god is, hoe dat zit met de schepping, met Jezus, verlossing, wederkomst, het grote plaatje waar je alle theologische ideeën in kan passen. Voor het orthodoxe christendom zijn de zondeval en de verlossing door Jezus’ lijden bijvoorbeeld belangrijke onderdelen van dit grote plaatje. Maar juist deze twee ideeën vind ik bij nader inzien nogal vreemd, zie hier en hier.

Er zijn wederom twee oplossingen denkbaar. De eerste is zeggen dat de ideeën misschien vreemd zijn, maar dat het zo nu eenmaal in de bijbel staat en het dus wel waar moet zijn. De tweede is om deze dogma’s los te laten. De eerste optie is volgens mij vrij populair onder christenen. Ik zal nogmaals hetzelfde commentaar van jw citeren:

Hoe dat precies werkt snap ik niet. Ik lees alleen dat de bijbel het zo verkondigt – en dat neem ik aan als verkondiging van Godswege

Maar deze optie veronderstelt de betrouwbaarheid van de bijbel, en dat was nu juist ons eerste probleem. Dus ook hier gaan we naar de tweede optie toe, het loslaten van dogma’s. En aangezien het geloof bestaat uit dogma’s betekent dit feitelijk het verliezen van je geloof.

Conclusie

Het werkt dus zo: ik kan enerzijds voor de betrouwbaarheid van de bijbel niet teruggrijpen op het theologische verhaal, omdat ik dat eerlijk gezegd een beetje onlogisch en niet erg plausibel vind. Anderzijds kan ik voor de betrouwbaarheid van dat theologische verhaal niet verwijzen naar de bijbel, omdat die op veel plaatsen laat zien niet te kloppen. Ik heb in feite alle poten onder mijn eigen stoel vandaan gezaagd en verviel daarmee bijna automatisch in ongeloof.

Het recept voor afvalligheid is dus als volgt: 3 delen bijbelkritiek mengen met 3 delen verdediging van de historiciteit van de bijbel; als dit goed gemengd is voeg je hier 4 delen systematische theologie die al over datum is aan toe; een jaartje laten rijpen en we hebben een prachtige afvallige.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: