2 reacties

Verlaten teksten – H.M. Kuitert

Ik ben geboren in een tijd dat de meeste jongeren het geloof in God hadden verloren, om dezelfde reden als de ouderen het hadden gehad – zonder te weten waarom. Welsprekender kun je niet laten zien dat de kerkleer een verlaten tekst is geworden. De tijd van de Verlichting wordt gewoonlijk aangewezen als de broedplaats van alle ondermijning. Daar ligt inderdaad een belangrijke factor, maar die tijd zou er niet geweest zijn als er geen mensen waren geweest die bedachten dat ze hun verstand niet alleen konden gebruiken als stut voor het systeem, maar ook als kritische instantie. Wat de Verlichting vaststelde was dat de teksten van de kerkleer in de lucht hingen: er beantwoordde geen realiteit aan hel, hemel, voorgeborchte, er was geen Adam en geen Eva, en dus geen zondeval.

Zo voltrok zich – tamelijk paradoxaal – een afkeer van de christelijke teksten omdat ze méér wilden zijn dan teksten: ze waren gepromoveerd tot dragers van informatie, over mens en wereld, en die manoeuvre werd een kwaad dat zichzelf straft.

De mensen komen datgene wat de christelijke kerk zegt over mens en wereld niet tegen in de realiteit van het dagelijks bestaan, en omgekeerd: wat ze in het dagelijks leven tegenkomen, vinden ze niet terug in wat voor de kerk als realiteit geldt. Zo gaan die twee dus uit elkaar, de mensen en de kerk, en de kerkleer blijft achter als een verlaten weduwe. Eens was heel Europa christelijk, sprak het de taal van de kerk, beleefde de wereld op z’n kerks. Nu is heel Europa vervreemd van de kerk. Maar de besten blijven, zei kardinaal Simonis ooit.

Zou het? Moet de kerk dan toegeven aan de tijdgeest? De vraag is bekend, ze vraagt om gelijk, maar verraadt waar de cruciale ontsporing gezocht moet worden: de christelijke kerk ziet zichzelf als een van Boven gedropt, aan de tijd ontheven instituut. Dat is ze niet, de kerk is een historisch verschijnsel, en ook haar leer is een uitleg van mens en wereld die door de tijd is bepaald en aan de tijd gebonden. De kerk is cultuur zoals alle godsdiensten cultuur zijn, inclusief God, bedacht door verre voorouders to make sense of it.

Een passage uit H.M. Kuitert, Verlaten teksten, in Trouw van 20 februari 2010.

Heeft hij gelijk? Is er geen godsopenbaring? Komt religie alleen maar voort uit de behoefte van mensen tot begrijpen van de wereld? Is religie daarom noodzakelijk cultuur- en tijdgebonden? Zien we daarom dus ook zo’n ontwikkeling in het godsbeeld door de bijbel heen?

Ik begin steeds meer de neiging te krijgen om al deze vragen bevestigend te beantwoorden.

Advertenties

2 reacties op “Verlaten teksten – H.M. Kuitert

  1. […] goden en was er god. De trouwe volger van mijn schrijfsels zal zich misschien nog herinneren dat ik eerder een stuk van hem heb […]

  2. […] heb twee keer aandacht besteed aan artikelen van Harry Kuitert die ik tegenkwam in Trouw. Voor het tweede […]

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: