4 reacties

De god die is – Willem Ouweneel (1)

Momenteel lees ik het boek De god die is van Willem Ouweneel. Nee, ik heb hem nog niet uit, maar hierbij alvast een paar eerste gedachten. De subtitel maakt al duidelijk waar het boek over gaat: Waarom ik geen atheïst ben.

Opbouw van zijn verhaal

Het boek heeft 17 hoofdstukken, en ik ben halverwege hoofdstuk 7, dus ik kan zijn hele verhaal nog niet overzien. Hier volgt dan ook de opbouw van zijn verhaal tot zover.

  1. Inleiding: waarin Ouweneel uitlegt wat atheïsme is, wat theïsme is, en dat hij het christendom in het bijzonder zal verdedigen. Daarnaast onderscheidt hij naast het atheïsme ook het deïsme, het pan(en)theïsme, het ietsisme en het agnosticisme. Hij maakt duidelijk dat alhoewel er dus vele opties zijn, hij zich vooral af zal zetten tegen het echte atheïsme.
  2. Existentiële godsbewijzen: waarin hij betoogt dat het atheïsme geen levens kan veranderen, maar het theïsme wel. Dit wordt verduidelijkt aan de hand van de casus van Eta Linnemann.
  3. Existentiële godsbewijzen: nog een aantal verhalen van atheïsten die zich hebben bekeerd. In het begin van het hoofdstuk vertelt Ouweneel dat hij op internet een aantal bekeringsverhalen van christen tot atheïst heeft gelezen en niet onder de indruk was. Volgens hem waren het meestal geen echte christenen.
  4. Wat kunnen we bewijzen? Volgens Ouweneel kunnen atheïsten de casussen uit de vorige twee hoofdstukken negeren, in twijfel trekken (met een niet zo fraaie verwijzing naar holocaustontkenners) of wegpsychologiseren. Daarna legt hij uit de wetenschap niets echt kan bewijzen. Alle wetenschap is weer gebaseerd op onderliggende axioma’s die niet kunnen worden getoetst.
  5. Logische godsbewijzen: hierin geeft Ouweneel de vijf godsbewijzen van Thomas van Aquino. Maar tegelijkertijd geeft hij aan dat ze voor christenen eigenlijk nooit overtuigend zijn, alleen een ontmoeting met god zelf overtuigd, zie ook de verhalen uit hoofdstuk 2 en 3. Daarnaast geeft hij een (mijns inziens ietwat gezochte) interpretatie van Romeinen 1 om Paulus vrij te waren van god bewijzen uit de natuur. Als laatste geeft hij nog een korte uiteenzetting van intelligent design.
  6. Psychologische godsbewijzen: hierin geeft Ouweneel zijn kritiek op twee theorieën die god wegpsychologiseren. Ten eerste de projectietheorie. Volgens Ouweneel zou het christendom er wel anders uit hebben gezien als het echt projectie was geweest. En hij vind zelfs het logischer dat atheïsme projectie is, om onder een oordelende god uit te komen. Ook cognitieve dissonantie werkt niet volgens Ouweneel, omdat er voorbeelden te geven zijn van atheïsten die zich niet wilden bekeren, maar het toch deden.
  7. Wetenschap en religie: waarin Ouweneel betoogt dat wetenschap ook religie is, omdat er onbewijsbare vooronderstellingen aan ten grondslag liggen.

Punten van kritiek

Ouweneel is een beetje arrogant naar atheïsten toe. Hij geeft toe dat ook best wel atheïsten zijn die een moreel leven leiden (ofwel…), hij geeft even een verwijzing naar holocaustontkenners, hij geeft een casus van een ex-atheïst die als atheïst in discussies met christenen willens en wetens drogredenen gebruikte om de discussies maar te winnen, ergo, atheïsten zijn een beetje hypocriet. En sowieso, dat atheïsten altijd doen alsof ze rationeel tot hun inzicht dat er geen god is zijn gekomen, is natuurlijk onzin. Christenen komen ook niet rationeel tot het inzicht dat god bestaat, atheïsten willen gewoon niet.

Daarnaast volgt op blz. 88-89 een verdediging van het intelligent design gedachtegoed. Hier zegt hij:

er bestaat nu een overvloed aan materiaal dat erop wijst dat onherleidbaar complexe organen wetenschappelijk gesproken niet door toevallige mutaties en natuurlijke selectie kunnen ontstaan.

Ja, hij heeft gelijk dat een onherleidbaar complex orgaan niet geëvolueerd kan zijn. Probleem is dat van geen enkel orgaan is aangetoond dat het onherleidbaar complex is. Voor iemand die van huis uit bioloog is, vind ik dit een nogal misleidend statement, welke “overvloed aan materiaal”? Heeft hij geen van de tegenstanders van intelligent design gelezen? Hij verwijst alleen maar naar Darwin’s Black Box van Michael Behe. Alleen zijn alle voorbeelden die in dat boek gegeven worden van mogelijk onherleidbaar complexe organen inmiddels weerlegd. Zoals duidelijk is geworden in de rechtzaak Kitzmiller v. Dover Area School District, waarin het scholen is verboden om les te geven in intelligent design, omdat het niet wetenschappelijk is. Zie ook hier voor een specifiek voorbeeld van het stollingsmechanisme van bloed dat verondersteld werd onherleidbaar complex te zijn, maar het niet is.

Detail is dat ook Ouweneel zelf hiervan terug is gekomen, als ik wikipedia mag geloven.

In hoofdstuk 6 laat Ouweneel zien dat projectie en cognitieve dissonantie geen van beide het volledige bouwwerk van het christendom kunnen verklaren en dus als verklaringen in de prullenbak gegooid kunnen worden. Dit is natuurlijk onzin. Dat ze niet alles kunnen verklaren, betekent niet meteen dat ze geen enkele rol van betekenis spelen.

Wetenschap en religie

Dan nu een opmerking waar ik me toch wel een beetje kwaad om kan maken:

Dat de seculiere wetenschap toch zulke “waarheidsmomenten” kent, komt doordat de zeventiende-eeuwse grondslag van de moderne wetenschap in het christelijk denken gelegen was.

Eerder in het hoofdstuk betoogt Ouweneel dat wetenschap ook religieus is. Hierbij bedoelt hij met religieus dat het gaat om de “ultimate commitment”. Ofwel, het is een beetje een definitiekwestie. Als je de definitie van religie genoeg oprekt valt de wetenschap er ook binnen.

Vervolgens legt Ouweneel uit dat wetenschap nooit echte definitieve kennis bereikt, omdat het “ultimate commitment” van de wetenschap niet te bewijzen valt. Daarom zal ook over een aantal jaar/decennia/eeuwen alles toch weer veranderd worden, zie bijvoorbeeld de wetten van Newton die helemaal niet algemeen geldig blijken te zijn. (Tot zover ben ik het overigens met hem eens)

Dus, als seculiere wetenschap niet in staat is tot het vinden van echte waarheid, hoe verklaart Ouweneel dan het overduidelijke succes van de huidige seculiere wetenschap? Nu volgt dus het gegeven citaat.

Dit is duidelijk absurd, onze wetenschap is meer gegrond in de oude Grieken en Romeinen dan in het christelijk denken. En hoe verklaart Ouweneel dan de “waarheidsmomenten” van de oude Chinese wetenschap, de Egyptische, de Islamitische wetenschap, die in de middeleeuwen de christelijke ver vooruit was? Van de opties die hij in hoofdstuk 4 geeft (negeren, in twijfel trekken (met een niet zo fraaie verwijzing naar holocaustontkenners) of wegpsychologiseren) gebruikt hij de eerste, negeren.

Ouweneel is gepromoveerd in de biologie, filosofie en de theologie, hij kan heel precies aangeven waar de wetenschap wel en niet toe in staat is, en daar ben ik het over het algemeen helemaal mee eens. Maar dit? Dit is ofwel dom ofwel misleidend.

Voorlopige conclusie

Ik vind het tot zover een interessant boek, al heb ik wel het gevoel dat het nog echt moet beginnen. De bekeringsverhalen heb ik niet zoveel mee. Het gaat hier om de waarheid zelf, niet wat een geselecteerde groep mensen denkt dat de waarheid is.De godsbewijzen die hij geeft gelooft hij zelf ook niet echt in, dus dat is ook nog niet echt spannend.

Het belangrijkste dat hij op heeft gezet is volgens mij een kritische kijk op de wetenschap. Als ex-wetenschapper is dat voor mij niets nieuws. Ik vind het prima dat hij kritisch is op de wetenschap, maar wees dan wel even kritisch op het christelijk geloof. De verhalen over intelligent design en de seculiere wetenschap die haar basis heeft in het christelijk denken zijn beneden het niveau dat de rest van het boek wel heeft. Zeker het laatste voorbeeld (dat mij aanzette om dit maar vast te schrijven) is een oneerlijk claimen van resultaten van de seculiere wetenschap voor het christendom.

Advertenties

4 reacties op “De god die is – Willem Ouweneel (1)

  1. […] Al snel weer een korte update over De god die is van Willem Ouweneel. Het eerste deel is hier te […]

  2. […] De god die is – Willem Ouweneel (1) […]

  3. […] Ouweneel natuurlijk. En dan nu het verslag van de hoofdstukken 14-17. Zie voor eerdere afleveringen hier, hier en […]

  4. […] het ook wel eens mis hebben en zo. Ouweneel gebruikt er zelfs een mooie term voor: sciëntisme (zie hier, hier, hier en hier). Door het een -isme te noemen wordt het als een stroming of ideologie of […]

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: