8 reacties

De discipelen geloofden in de opstanding

Het tweede argument voor het christendom dat ik echt overtuigend vond dat we nader gaan bekijken heeft te maken met de opstanding van Jezus. Om de opstanding van Jezus historisch aannemelijk te maken wordt meestal gewezen op het lege graf en de verschijningen van Jezus. Het gaat hier om een van de argumenten voor het lege graf.

De bewakers

Het lege graf komt in alle vier de canonieke evangeliën voor. Volgens het evangelie van Mattheus (en niet in de andere drie) zijn er Romeinse bewakers bij het graf. Deze bewakers maken de opstanding mee, inclusief aardbeving en engel die de steen wegrolt, maar in plaats van zich te bekeren speelt de volgende scene zich af:

11 Terwijl de vrouwen onderweg waren, gingen enkele van de bewakers naar de stad. Daar vertelden ze de hogepriesters alles wat er gebeurd was. 12 Die vergaderden met de oudsten en besloten de soldaten een flinke som geld te geven 13 en hun op te dragen: ‘Zeg maar: “Zijn leerlingen zijn ’s nachts gekomen en hebben hem heimelijk weggehaald terwijl wij sliepen.” 14 En mocht dit de prefect ter ore komen, dan zullen wij hem wel bepraten en ervoor zorgen dat jullie buiten schot blijven.’ 15 Ze namen het geld aan en deden zoals hun was opgedragen. En tot op de dag van vandaag doet dit verhaal onder de Joden de ronde.

Het argument

Nu gaat het om dat laatste zinnetje: “En tot op de dag van vandaag doet dit verhaal onder de Joden de ronde”. In het boek Bewijs genoeg wordt beargumenteerd dat dit betekent dat er een bestaande polemiek was tussen christenen en Joden, de Joden dachten dat de discipelen zelf het lichaam van Jezus hadden weggenomen, en de christenen dachten met het bovenstaande verhaal aan te tonen waar dat idee vandaan kwam.

Maar feit hier is dus dat het graf leeg was, linksom of rechtsom. De vraag is alleen nog maar:”Hebben de discipelen het lichaam van Jezus weggenomen of is Jezus waarlijk opgestaan”.

Dat maakt alles al een stuk makkelijker. We weten namelijk ook dat de meeste discipelen zijn gestorven voor kun geloof. Zouden ze dat ook hebben gedaan als ze zelf het lichaam van Jezus zouden hebben weggehaald en dus zouden hebben geweten dat Jezus niet echt was opgestaan? Nee natuurlijk niet. Ergo, Jezus is waarlijk opgestaan uit de dood!

Kritiek op dit argument

De belangrijkste fout in dit argument is dat het een vals dilemma is. Volgens dit argument zijn er maar twee mogelijkheden: of Jezus is opgestaan, of de discipelen hebben zijn lichaam zelf weggehaald. Ik denk dat iedereen het met me eens is dat er nog een heleboel andere mogelijkheden zijn.

Daarnaast is het goed om te bedenken dat Jezus rond het jaar 30 is gekruisigd, het evangelie van Marcus rond het jaar 70 is geschreven en het evangelie van Mattheus rond het jaar 85. Het evangelie van Marcus is de oudste bron die het lege graf vermeldt. Dus als in het evangelie van Mattheus staat dat tot op de dag vandaag dit verhaal de ronde doet zou het heel goed kunnen zijn dat het een reactie is op het evangelie van Marcus, en niet op een echt historisch leeg graf.

De bewakers (deel 2)

Om die andere mogelijkheden voor het lege graf (een derde heeft het lichaam weggehaald, verkeerde graf,…) onmogelijk te maken zijn de Romeinse bewakers erg belangrijk. Voor dit argument is het dus belangrijk dat die historisch zijn. Er zijn echter goede argumenten om te denken dat dat niet zo is.

Het is historici opgevallen dat het lege graf verhaal zoals verteld in het evangelie van Mattheus veel overeenkomsten heeft met het verhaal van Daniël en de leeuwenkuil. Beide verhalen gaan over het levend terugkomen uit een plaats waar dat normaliter niet gebeurt. Daarnaast zijn er een aantal elementen die in beide verhalen terugkomen: de steen voor de opening, de verzegeling van de steen, en de verschijning van een engel. De steen kwam ook al in Marcus voor, maar de verzegeling komt alleen in Mattheus voor. Ook introduceert Mattheus de engel, Marcus heeft alleen een in het wit geklede jongeman.

De hypothese is dus dat de soldaten en de verzegeling niet historisch zijn, maar door Mattheus (of door zijn bron) zijn geïntroduceerd in het verhaal naar aanleiding van het verhaal van Daniël in de leeuwenkuil.

Conclusie

Als het zo is dat er geen Romeinse soldaten op wacht stonden bij het graf van Jezus, dan zijn er nog veel meer mogelijkheden om tot een leeg graf te komen dan alleen de opstanding van Jezus of dat de discipelen het lichaam van Jezus hebben weggehaald.

Dit verhaal betekent niet direct dat Jezus niet is opgestaan, en zelfs niet dat het graf niet leeg was. Het betekent alleen maar dat dit specifieke argument voor de opstanding niet werkt. Ik vond het destijds een sterk argument, maar dat bleek het bij nader inzien toch niet te zijn.

Advertenties

8 reacties op “De discipelen geloofden in de opstanding

  1. He goed stukje. Apologetiek is blijkbaar ook een stuk retorica want het idd de mogelijkheid dat bv de vrouw van Pilatus Jezus heeft weggenomen is nog nooit bij me opgekomen.

    Je noemt Marcus de oudste bron van het lege graf, maar dat is natuurlijk Paulus in 1 kor 15:3-7: 3 Het belangrijkste dat ik u heb doorgegeven, heb ik op mijn beurt ook weer ontvangen: dat Christus voor onze zonden is gestorven, zoals in de Schriften staat, 4 dat hij is begraven en op de derde dag is opgewekt, zoals in de Schriften staat, 5 en dat hij is verschenen aan Kefas en vervolgens aan de twaalf leerlingen. 6 Daarna is hij verschenen aan meer dan vijfhonderd broeders en zusters tegelijk, van wie er enkelen gestorven zijn, maar de meesten nu nog leven. 7 Vervolgens is hij aan Jakobus verschenen en daarna aan alle apostelen. 8 Pas op het laatst is hij ook aan mij verschenen, aan het misbaksel dat ik was.

    Wanneer heeft Paulus dit overgeleverd gekregen? Waarschijnlijk net na zijn bekering: binnen 5 jaar nadat Jezus gestorven was (en opgestaan 😉 ). Bovendien heeft hij regelmatig contact (en ruzie :-)) met Petrus / Kefas gehad, dus had hij dit kunnen verifieeren.

    Zou je over dit verhaal over het lege graf ook wat kunnen schrijven?

  2. @jw: het is waar dat Paulus eerder schrijft dan Marcus, maar (zie je tekst) Paulus schrijft helemaal niet over een leeg graf. Paulus interpreteert de opstanding als een directe opwekking van Christus, als verhoging tot bij God, waarna er alsnog allerhande verschijningen zich voordoen, op de manier zoals Paulus dat zelf meemaakte op zijn paard. Ik ben het met Bram eens dat de voorstelling van het lege graf als zodanig pas met Marcus ten tonele verschijnt.

  3. jw,
    Hier wil ik inderdaad nog wel wat meer over schrijven, maar om kort te gaan zijn er twee dingen in 1 kor 15 die er voor pleiten dat Paulus niks van een leeg graf wist:
    1. Zijn argument heeft eigenlijk 2 delen:
    -Jezus was dood, zoals in de schriften stond, bewijs is dat hij begraven was;
    -Jezus is weer levens, zoals in de schriften stond, bewijs is dat hij door Kefas is gezien.
    Het noemen van de begrafenis duidt dus niet op het lege graf, maar wordt gebruikt om aan te tonen dat Jezus echt dood was.
    2. Paulus noemt de verschijning aan hemzelf in hetzelfde rijtje als de verschijning aan Kefas en de twaalven en zo. In Handelingen staan verschillende versies van de verschijning aan Paulus, en ze hebben allemaal gemeen dat het een echt visioen was, waarbij Paulus dingen waarnam die zijn medereizigers niet waarnamen.
    Ofwel, voor de verschijning aan Paulus is helemaal geen leeg graf nodig. Hij heeft het dan ook over een “geestelijk lichaam” van Jezus.

    Dus, 1 kor 15 is belangrijk voor de opstanding, maar vooral voor het spoor van de verschijningen, voor het lege graf heb je er mijns inziens niet heel veel aan.

  4. De opstanding is één van de belangrijkste gegevens in het christelijk geloof. Als je bedenkt dat er geen opstanding van de doden zou zijn (de dag dat ik dit schrijf moeten we naar een begrafenis), zo schrijft Paulus in dat hoofdstuk 1 Kor. 15, dan is ons geloof tevergeefs.
    In datzelfde hoofdstuk verbindt hij nog andere gevolgen aan de opstanding: het nieuwe leven.
    Als ik terugkijk naar wat Markus (daarna dus!) schrijft, dan zie ik dat hij slechts één hoofdstukje schrijft over dat lege graf maar wel hoofdstukken lang over de prelude naar het sterven en de begrafenis van Jezus.
    Ik denk dat daarmee zowel Paulus als Markus hebben willen aangeven, dat het gaat om dat nieuwe leven van de mens. En op welke wijze dat mogelijk is als gave en opgave,

  5. […] 2. De discipelen geloofden echt in de opstanding van Jezus […]

  6. […] De discipelen geloofden in de opstanding […]

  7. […] verhalen) dat wordt gebruikt om te beargumenteren dat het echt is gebeurd. Deels heb ik het hier eerder al eens over gehad, toen vooral over de discipelen en de soldaten die het graf bewaakten volgens […]

  8. […] De discipelen geloofden in de opstanding […]

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: