6 reacties

De waarheid

Ik heb eerder uitgelegd dat ik me niet met geloven in de volle breedte van het woord ga bezighouden, maar vooral met de dogmatiek, ofwel het beantwoorden van de vraag:

“wat (welke dogma’s) geloven christenen precies, en zijn die dogma’s waar”.

Deze keer wil ik iets dieper ingaan op waarom ik me daartoe beperk:

  1. Geloof zonder dogma’s bestaat niet. Iedere christen gelooft in iets. Ik heb het orthodoxe christelijke geloof eerder gekarakteriseerd aan de hand van vier dogma’s: god heeft alles goed geschapen; door toedoen van de mens is de schepping in zonde gevallen; door Jezus kunnen we terugkeren naar de goede staat; pas in de toekomst zal er een definitieve terugkeer zijn naar de goede staat. Maar als Jezus bijvoorbeeld nooit echt bestaan heeft, dan kun je net zo goed in Superman als in Jezus geloven, omdat ze in dat geval allebei fictieve figuren zijn.
  2. De dogma’s zijn voor mij het probleem, die kan ik niet meer geloven. Daarom zijn juist de dogma’s voor mij interessant.
  3. Dogma’s zijn waar of niet waar, dus je kan er dus over discussiëren, argumenten voor en tegen verzinnen en na afwegen van het bewijs het dogma afwijzen, aannemen of concluderen dat er nog niet voldoende bewijs is.
  4. Er wordt veel te weinig over dogma’s gepraat. Dogma’s zijn belangrijk, zie punt 1, maar worden in veel kerken niet meer expliciet gemaakt. In preken wordt er vaak impliciet vanuit gegaan dat iedereen bepaalde dingen gelooft, maar hoe het precies in elkaar zit en argumenten waarom die dogma’s waar zijn wordt bijna nooit iets over gezegd.
  5. De belangrijkste is dit: ik ben geïnteresseerd in de waarheid, dus in de dogma’s, want dat zijn de waarheidsclaims van het geloof. Mijn voorlopige conclusie mag dan zijn dat de klassieke dogma’s niet waar zijn, maar dat zou kunnen veranderen als ik bijvoorbeeld een overtuigend argument vind voor het bestaan van Jahweh of een andere god.

Sluitend dogmasysteem?

In een discussie zei iemand tegen me dat een sluitend dogmasysteem niet mogelijk is. Als dat zo is, is mijn zoektocht daarna gedoemd te mislukken. Toch geloof ik dat dat mogelijk moet zijn gegeven dat het christendom waar is. Als het christendom waar is, is er een verzameling dogma’s mogelijk die overeenkomt met die waarheid. Dit moet per definitie een sluitend dogmasysteem opleveren.

Het probleem is natuurlijk dat we als mensen veel informatie over god niet hebben of zelfs maar kunnen bevatten. Maar als ik bedenk dat volgens het christendom:

  1. god zichzelf en de waarheid openbaart aan mensen;
  2. god het belangrijk vindt wat we geloven;

dan kan ik me niet voorstellen dat god de echte waarheid verborgen houdt voor mensen. En als god de waarheid niet verborgen houdt, maar aan ons mensen heeft gegeven (bijvoorbeeld in de bijbel) dan moet het mogelijk zijn om daar een sluitend dogmasysteem uit te halen.

Maar als er inderdaad geen sluitend dogmasysteem mogelijk is, kan ik het me ook niet voorstellen dat god het me kwalijk zal nemen dat ik er geen gevonden heb, en als gevolg daarvan niet in hem geloof.

Advertenties

6 reacties op “De waarheid

  1. Berkhof heeft een sluitend dogmasysteem.

    Wat was jouw moeite met Berkhof ook alweer? Dat helpt misschien om de zoekvraag specifieker te krijgen.

  2. Over Berkhof wil ik nog wel eens een paar aparte blogs schrijven, ik heb hem alleen uitgeleend op het moment.

    Maar goed, kort de punten:
    -Hij signaleert heel goed waar de problemen zitten, en past vervolgens het theologische verhaal op een aantal punten aan.
    -Daarbij houdt hij zijn aanpassingen vaak zo klein mogelijk (bijv. handelings triniteit ipv wezens triniteit).
    -Het is vaak lastig om zijn nieuwe standpunt te onderbouwen, er zijn bijvoorbeeld geen bijbelteksten aan te wijzen waarom het zo zou zijn.
    -De aanpassingen roepen nieuwe problemen op; door bijvoorbeeld de zondeval te verwijderen krijg je problemen met het probleem van het kwaad.

  3. “Maar als er inderdaad geen sluitend dogmasysteem mogelijk is, kan ik het me ook niet voorstellen dat god het me kwalijk zal nemen dat ik er geen gevonden heb, en als gevolg daarvan niet in hem geloof.”

    Mooie contradictie 🙂

    Taal is zo leuk.

  4. Bram,

    Is het een optie om deze vooronderstelling te bevragen?
    Je wilt een sluitend dogmasysteem en als dat er niet is dan wil je je niet toewijden aan een god/idee.

    Met zo’n uitgangspunt staat de uitkomst al vast, denk je ook niet? Ik zou namelijk niet iemand weten die nergens vragen over heeft (=sluitend dogmasysteem).

    Een andere vooronderstelling waar ik vragen bij wil stellen is dat God het belangrijk vindt wat we geloven. Dat lees ik nergens in de bijbel. God vindt het wel belangrijk wat we doen in de wereld, nl: liefhebben en recht doen. En verder vindt Hij het belangrijk om te wandelen met Hem. Hij komt zelfs naar ons toe om met ons te wandelen (=verlate kerstgedachte).

    Kijk maar naar Jezus (wie Hem heeft gezien heeft immers de Vader gezien). Hij heeft niks vertelt over al die zaken waar de kerken nu over twisten (doop / leidinggevenden structuur / homoseksualiteit). Jezus heeft gewoon de mensen vertelt over hoe ze het beste in het leven konden staan: verbonden met God hun naaste liefhebben. Dat is geluk.

    Even denken wat is dus mijn punt. O ja dit: de waarheid is geen sluitend dogmasysteem. Want Jezus heeft het daar nooit over, terwijl Hij zichzelf de waarheid noemt. Hij praat met geen woord over de theodicee of de zondeval bijvoorbeeld. Waarheid voor Jezus is dus iets anders dan wat jij bedoeld met ‘waarheid’.

    Zou dat niet betekenen dat als je Jezus wilt vinden, dat je dan andere wegen moet gaan dan een academische zoektocht?

  5. “Is het een optie om deze vooronderstelling te bevragen?”

    Maar natuurlijk, daarom schrijf ik dit allemaal op.

    “Je wilt een sluitend dogmasysteem en als dat er niet is dan wil je je niet toewijden aan een god/idee.”

    Twee dingen: Ten eerste hoeft het niet per se sluitend te zijn, maar in ieder geval wel consistent, en iets dat… in het engels: it makes sense, er is niet echt een goed Nederlands equivalent.
    Ten tweede, je hebt het over “willen toewijden”. Zoals ik heb geprobeerd uit te leggen is het niet zozeer een kwestie van willen of niet willen, overtuigingen kies je niet, overtuigingen overtuigen, of niet. Zie ook mijn posts Is geloof een keuze? (1) en (2).

    “Een andere vooronderstelling waar ik vragen bij wil stellen is dat God het belangrijk vindt wat we geloven.”

    O nee? Sola fide toch? Bij Paulus en Jezus zoals opgetekend door Johannes (bijv. 3:16) lijkt me dit vrij duidelijk.

    Je hebt gelijk dat Jezus volgens de synoptici hier helemaal niet mee bezig was. Wat dat betreft is een studie naar de historische Jezus wel een soort bevrijding. Het ging Jezus zelf waarschijnlijk veel meer om ethische zaken en de ondergang van de hele wereld dan om in hem te geloven.

    Dus mijn stelling zou juist zijn: “om Jezus te vinden is juist de academische zoektocht nodig”. Om te ontdekken wie Jezus niet was, en over te houden wat hij wel was.

  6. […] Dat zat er nog heel dik in toen ik dit blog startte, het zoeken naar de echte waarheid van hoe de wereld in elkaar zat. In de eerste paar weken schreef ik teksten als deze: […]

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: