4 reacties

Wat is geloven?

Het zal in komende stukjes vaak over geloven gaan, daarom als eerste een korte uiteenzetting over wat ik onder geloven versta.

(On)zekerheid

Geloof is volgens meneer Van Dale “het vertrouwen in de waarheid van iets“. Geloven laat dus per definitie ruimte voor twijfel. Dit blijkt ook uit hoe we het woord gebruiken in een niet-religieuze context. Als iemand vraagt of het nu regent kijk je naar buiten en zeg je “ja” of “nee”. Als iemand vraagt of het het komende uur droog blijft kijk je naar buiten, of ga je naar de buienradar, en zeg je: “ik geloof van wel”. Het woordje geloven duidt hier aan dat je niet zeker bent.

Aan de andere kant gaat het wel weer om het vertrouwen in de waarheid van iets. Dus geloof heeft niet alleen met onzekerheid te maken, maar ook met zekerheid. Of in ieder geval met het opschorten van de twijfel, en in het leven van alle dag er vanuit gaan dat er geen onzekerheid is.

Geloof waarin?

Het tweede punt dat we hier uit kunnen halen is dat geloven altijd een lijdend voorwerp nodig heeft, je gelooft altijd in iets. In het geval van het christendom is er de orthodoxe versie die een lange serie dogma’s heeft waar je in moet geloven, bijvoorbeeld schepping, incarnatie, opstanding, drie-eenheid. Bij veel meer vrijzinnige kerken zijn een groot aantal van deze dogma’s al in onbruik geraakt. Wat echter altijd blijft bestaan is de bijbel. De bijbel en het christendom zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Dat wat er geloofd wordt is altijd een interpretatie van de bijbel.

Bredere betekenis

Ik verwacht dat er maar één bezwaar is tegen dit verhaal, namelijk dat dit wel heel intellectueel is, maar dat geloven veel meer is dan het accepteren van bepaalde dogma’s, bijvoorbeeld een relatie hebben met god. Voor mij is dat een volgende stap. Om bij het voorbeeld van een relatie hebben met god te blijven, pas als je gelooft in het bestaan van een god (dus vertrouwen dat die god er is) kun je een relatie hebben met god.

Voor veel gelovigen zal de term geloven dus een veel bredere betekenis hebben dan voor mij. Toch heb ik een aantal redenen om deze smalle betekenis te gebruiken op dit blog:

  • de smalle betekenis is altijd een onderdeel van de bredere betekenis van geloven, het een deelverzameling;
  • ik ontken niet dat het christen-zijn (of moslim-zijn, enz.) meer is dan alleen bepaalde dogma’s voor waar aannemen, die andere dingen zijn voor de meeste gelovigen zelfs veel belangrijker, maar geloven in de smalle betekenis is een voorwaarde voor geloven in de brede betekenis;
  • daarom is geloven in de smalle betekenis het belangrijkst, dit is de kern van het geloof, hiermee staat of valt het geloof.
Advertenties

4 reacties op “Wat is geloven?

  1. hoi Bram,

    Ik herken je probleem.
    Mag ik je uitdagen door te denken over je naamgenoot, maar dan vanuit de joodse traditie en vanuit de moslim-traditie?
    Je kent waarschijnlijk de joodse midrash over de roeping van Abram: Zijn vader was op reis voor zaken en Abram moest op de winkel passen. Een winkel van godenbeelden, behorend bij de cultus van de maangod. Toen Abram zijn roeping kreeg op reis te gaan heeft hij alle beelden stuk geslagen op één na. Toen zijn vader thuis kwam en de ravage zag vroeg hij wie dat gedaan heeft. Abram wees naar dat ene beeld dat overgebleven was. Dat kan niet, zo was de repliek van zijn vader, dat is een beeld. Toen had Abram de kans het verhaal van zijn roeping te vertellen en ging zijn vader mee tot aan Charan.
    Hoe zat dat nou met dat geloof van Abram, en hoe heeft zich dat ontwikkeld? Interessante vragen die je wellicht helderder beantwoord zult krijgen als je je even losweekt van wat we uit de christelijke traditie aan elkaar doorgeven.

    Overigens: opvallend dat je God met een kleine letter schrijft. Eigennamen en zo schrijf je toch met een hoofdletter?

  2. Leuk verhaal over Abram, die kende ik nog niet. Verbazingwekkend dat mijn ouders, die me toch deze naam hebben gegeven, dat verhaal nooit hebben verteld;-)

    Maar juist bij het Abramverhaal zie je deze elementen terugkomen: zekerheid/onzekerheid bijvoorbeeld bij het verhaal over Ismaël. En ook het vaste vertrouwen dat hij toch nog een zoon zou krijgen van Sara.

    En daarnaast ook de bredere betekenis betekenis van geloven, dat Abram een vriend van god was.

    Maar waarom ik dat voorlopig links laat liggen is dat je daar niet over kan discussiëren, dat is persoonlijke ervaring en dat is wat het is.

    O ja, god is geen eigennaam, maar een soortnaam, zoals mens, met een kleine letter. Zijn eigennaam is Jahweh, met een hoofdletter.

  3. […] is waarschijnlijk voornamelijk een misverstand over wat met (on)geloof wordt bedoeld. Ik heb het eerder gehad over wat ik onder geloven versta. Ik heb het dan alleen over het vaste vertrouwen dat […]

  4. […] Vervolgens bekijkt Kuitert het belang van de proposities of ook wel de is-zinnen. Uiteindelijk zegt hij dat een geloof zinder proposities een geloof zinder inhoud is. Je kan geloof in drieën uiteen laten vallen: notitia is kennisnemen ervan, assensus is het aanvaarden ervan, en fiducia is het vertrouwend overgeven. Logischerwijs gaat het ook in deze volgorde. Je moet eerst iets weten over de inhoud, dan kun je die inhoud aannemen als zijde waarheid, en dan pas kun je jezelf eraan toevertrouwen. Maar het is dus altijd een bepaalde inhoud waar je je aan toevertrouwd, zonder assensus geen fiducia. Ofwel, geloof zonder proposities bestaat niet. Alweer iets waar ik me in kan vinden. […]

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: